ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်၏ အေြခခံရပ်တည်ချက်
ြမန်မာ့ဒီမိုကေရစီေခါင်းေဆာင် ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်က မိမိရဲ့ အေြခခံနိုင်ငံေရးရပ်တည်ချက်နဲ့ ဝါဒသေဘာ ထားကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် ေအာက်တိုဘာလအတွင်းမှာ ြပင်ပသို့ အမှာစကားပါးလိုက်ရာမှာ ေအာက်ေဖာ်ြပပါ မိန့်ခွန်းသံုးခု အတိုင်း ြဖစ်တယ်လို့ ေြပာလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီ မိန့်ခွန်း/ေဆာင်းပါးေတွကေတာ့ --
၁။ "လွတ်လပ်မှုကိုဘဲ ကျမတို့လိုချင်တယ်" Parade မဂ္ဂဇင်း၊ မတ်လ ၉ ရက် ၂၀၀၃
၂။ "ကျမတို့လွတ်လပ်မှုကိုြမှင့်တင်ဖို့ သင်တို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုကိုအသံုးချြကပါ" New York Times သတင်းစာ၊ ေဖေဖာ်ဝါရီ ၄ ရက် ၁၉၉၇ (ဝါရှင်တန်ြမို့ေတာ် အေမရိကန်တက္ကသိုလ်ဂုဏ်ထူးေဆာင်ပါရဂူဘွဲ့လက်ခံမိန့်ခွန်း)
၃။ ေနရူးဆု လက်ခံမိန့်ခွန်း၊ နယူးေဒလီ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ၁၉၉၃
(၁)
လွတ်လပ်မှုကိုဘဲ ကျမတို့လိုချင်တယ်
ြမန်မာနိုင်ငံတဝန်း ခရီးသွားလာရင်း ကျမက လူေတွကို ဘာလို့ဒီမိုကေရစီ လိုချင်တာလဲလို့ ေမးြကည့်မိပါတယ်။ မြကာခဏဆိုသလို အြကားရဆံုးအေြဖကေတာ့ ကျေနာ်တို့ ကျမတို့ လွတ်ေြမာက်ချင်လို့ဆိုတာပါပဲ။ သူတို့ အကျယ် ချဲ့ြပီးမေြပာရဘဲ သူတို့ဘာေြပာတယ်ဆိုတာ ကျမနားလည်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ကံြကမ္မာကို သူတို့ကိုယ်တိုင် ပံုေဖာ် ဆံုးြဖတ်ခွင့်မရှိဘဲ ဖိနှိပ်ခံေနရတာကေန လွတ်ေြမာက်ချင်ြကပါတယ်။ လက်နက်အင်အားေပါ်အေြခြပုတဲ့ အမိန့်ေတွနဲ့ ထင်ရာစိုင်းမှုေတွေအာက် ေရာက်ေနရတဲ့၊ သူတို့ရဲ့ နိစ္စဓူဝြကံုေတွ့ေနရတဲ့ အြဖစ်ေတွကို မလိုချင်ြကေတာ့ပါဘူး။
လူငယ်ေတွကို ကျမက လွတ်လပ်ြခင်းဆိုတာဘာလဲလို့ ေမးြကည့်တဲ့အခါ သူတို့က သူတို့စိတ်ထဲရှိတာေတွကို ရှိတဲ့အတိုင်း ရင်ဖွင့်ေြပာြပချင်တာလို့ဆိုပါတယ်။ သူတို့အသိဉာဏ်ပညာစိန်ေခါ်မှုကို ြဖည့်ဆည်းမေပးနိုင်တဲ့ ပညာ ေရးစနစ်အေပါ် မေကျနပ်ချက်ေတွကို သူတို့ ထုတ်ေဖာ်ေြပာလိုြကပါတယ်။ ေဝဖန်၊ ေဆွးေနွး၊ ြငင်းခံုနိုင်သူေတွြဖစ်ြပီး စုရံုး၊ သီဆို၊ ေအာ်ဟစ်၊ ဩဘာေပးနိုင်ဖို့ ေထာင်ေသာင်းသိန်းမကစုေဝးနိုင်သူေတွ ြဖစ်လိုြကပါတယ်။ ြမန်မာနိုင်ငံက လူငယ်ေတွဟာ ကျယ်ြပန့်လွန်းတဲ့ ေမျှာ်လင့်ချက်ေတွနဲ့ အံမခန်းမှုေတွြပည့်ေနတဲ့ လူငယ်ဘဝရဲ့ နိုးြကားတက်ြကွတဲ့ အရွယ်ေတွကို အြပည့်အဝပိုင်ဆိုင်ချင်တယ်။ မေရရာမှုေတွ၊ ြကီးကျယ်မှုေတွနဲ့ စိတ်ကူးယဉ်မှုေတွ၊ ေတာက်ပခမ်းနား မှုနဲ့ ဖီလာဆန့်ကျင်မှုေတွ ြကမ်းတမ်းခက်ထန်မှုနဲ့သိမ်ေမွ့မှုေတွ တန်းစီြပည့်ေနတဲ့ လူငယ်ဘာဝကို အြပည့်အဝရယူလို ြကပါတယ်။
ြမန်မာအမျိုးသမီးေတွအေနနဲ့ေရာ ဘာေတွအလိုရှိပါသလဲ။ ကုန်ေဈးနှုန်းြကီးြမင့်မှုရဲ့ ဖိစီးမှုဒဏ်ေြကာင့် အား ဆုတ်ြငီးေငွ့ေလာက်ေအာင် အိမ်မှုထိန်းသိမ်းေနရတဲ့ဘဝက လွတ်ေြမာက်ချင်ြကပါတယ်။ လွတ်လပ်စွာေတွးေတာ ြကံဆမိလို့ ခင်ပွန်းြဖစ်သူ အြပစ်ေပးအေရးယူခံရမလား ဒါမှမဟုတ် ကေလးေတွများ ဘဝရဲ့အခွင့်အလမ်းေတွ ဆံုးပါး သွားမလားဆိုတဲ့ စိုးရိမ်ေြကာင့်ြကမှုေတွက ကင်းလွတ်ချင်ြကပါတယ်။ မိသားစုကို ေထာက်ပံ့နိုင်ေအာင် ခန္ဓာကိုယ် ရင်းေနရတဲ့ဘဝက လွတ်ေြမာက်ဖို့ ေတာင့်တေနြကတဲ့အမျိုးသမီးေတွလည်း ေတာ်ေတာ်များများ (အများြကီးကို) ရှိပါ တယ်။
ကျမ ေတွ့ဆံုခဲ့တဲ့ လယ်သမားယာသမားေတွဆိုရင် သူတို့ဆန္ဒအတိုင်း စိုက်ပျိုးထွန်ယက်ချင်ြကတယ်။ မေတာ် မတရားေဈးနှိမ်ခံရြပီး အစိုးရကို မေရာင်းမေနရ ြခိမ်းေြခာက်ခံရတာမျိုးေတွက ကင်းလွတ်ြပီး သူတို့ထွက်ကုန်ေတွကို ကိုယ့်ဆန္ဒနဲ့ကိုယ် ေဈးကွက်တင်ေရာင်းချလိုြကပါတယ်။ သူတို့ဟာ နိစ္စဓူဝ ေြမနဲ့ဖက်ြပီး ဘဝကို ရုန်းကန်ရပ်တည်သူ ေတွပါ။ ဒီလိုြကမ်းတမ်းတဲ့ဘဝေတွအေပါ်မှာ ကျိုးေြကာင်းမဆီေလျာ်တဲ့အမိန့်ေတွနဲ့ နားလည်ရခက်တဲ့ အာဏာပိုင် ေတွေြကာင့် ေနာက်ထပ်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မလိုချင်ြကေတာ့ပါဘူး။
ဒါနဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကေရစီအဖွဲ့ချုပ်အဖွဲ့ဝင် ကျမတို့ေရာ လို့ေမးစရာရှိပါတယ်။ ဘာလို့ ကျမတို့တေတွ တိုင်းြပည် လွတ်ေြမာက်ဖို့ ခက်ခက်ခဲခဲလုပ်ကိုင်ေနပါသလဲ။ ဒီလိုလုပ်ကိုင်ေနတာဟာ ဒီမိုကေရစီအေပါ် မေရမရာနဲ့ အေကာင်း ြမင်ေမျှာ်လင့်ြပီး ထင်ရာလုပ်ကိုင်ေနတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီမိုကေရစီဆိုတာ သူရဲ့ေတာက်ပမှုကို ြကာရှည်ထိန်းနိုင် ေအာင် အြမဲတေစအေရာင်တင်ေပးရတဲ့ ရတနာတပါးြဖစ်တယ်ဆိုတာ ကျမတို့သိပါတယ်။ ပျက်စီးဆံုးရှံုးတာ၊ အခိုးခံရ တာေတွမြဖစ်ေအာင် ကာကွယ်ဖို့ ဒီမိုကေရစီကို မျက်ြခည်မြပတ် ေစာင့်ြကပ်ြကည့်ရှုေနရပါလိမ့်မယ်။
လွတ်လပ်တဲ့ြမန်မာြပည်ကသာ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို တန်ဖိုးထားေလးစားတဲ့နိုင်ငံ တည်ေထာင်နိုင်မှာမို့ လွတ် ေြမာက်ေရးအတွက်ကို ကျမတို့တေတွ ပင်ပင်ပန်းပန်ြကိုးစားေနြကတာြဖစ်ပါတယ်။
တိုင်းြပည်တဝှန်းလှည့်လည်သွားတဲ့အခါ လူေတွက ကျမ ေနအိမ်အကျယ်ချုပ်နဲ့ ေနရတဲ့အချိန်ေတွ၊ ပထမ အြကိမ် ေြခာက်နှစ်နဲ့ ဒုတိယအြကိမ် ဆယ့်ကိုးလေနရတာမှာ ဘယ်လိုခံစားရသလဲလို့ ေမးြကပါတယ်။ မိသားစု မိတ်ေဆွအေပါင်းအသင်းေတွနဲ့ ခွဲခွာြပီး ကျမဘယ်လိုေနခဲ့သလဲေပါ့။ ဒီအာဏာရှင်နိုင်ငံမှာ ယံုြကည်ချက်အတွက် အကျဉ်းချခံရသူကသာ အမှန်တကယ်လွတ်လပ်သူြဖစ်ေနတာ ဂွကျလှတယ်လို့ ကျမြပာချင်ပါတယ်။ မှန်ပါတယ်။ ကျမတို့ဟာ ကျမတို့ရဲ့သာမန်ဘဝလွတ်လပ်ခွင့်ေတွကို ေပးဆပ်ထားရတယ်။ ဒါေပမဲ့ လူသားဘဝရဲ့ တန်ဖိုးအရှိဆံုး ြဖစ်တဲ့ ယံုြကည်ချက်အမှန်တရားအေပါ် ကျမတို့ ြကံ့ြကံ့ခံရပ်ေနခဲ့ြကပါတယ်။
ဒီမှာ ြပည်သူလူထုအတွက် ကျမ အလိုချင်ဆံုးကေတာ့ စစ်မှန်တဲ့လွတ်လပ်ခွင့်ေအာက်မှာ လံုလံုြခံုြခံုေနရဖို့နဲ့ စစ်မှန်တဲ့လံုြခံုမှုေအာက်မှာ လွတ်လွတ်လပ်လပ်ေနနိုင်ဖို့ပါပဲ။ ေြကာက်ရွံ့မှုရဲ့ နံုးချည့်ေသးသိမ်ေစတဲ့ အေနှာင်အဖွဲ့ေတွ ကိုဖယ်ရှားြပီး ြမန်မာြပည်သူေတွဟာ လွတ်လပ်တဲ့လူသားေတွအြဖစ် ေခါင်းေမာ့ဂုဏ်ယူနိုင်သူေတွ ြဖစ်လာမှာကို ကျမ ေတွ့ြမင်လိုပါတယ်။ ကျမတို့အားလံုးအတွက် ပိုြပီးေပျာ်ဖို့ေကာင်းတဲ့၊ လံုြခံုမှုလည်းပိုရှိတဲ့ လူ့ေဘာင်ဘဝ တည် ေဆာက်ဖို့ စည်းစည်းလံုးလံုး ေပျာ်ေပျာ်ရွှင်ရွှင် ြကိုးပမ်းြကတာကို ကျမေတွ့ြမင်လိုပါတယ်။
အထူးသြဖင့် လူငယ်ေတွဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယံုြကည်မှုအြပည့်နဲ့ အနာဂတ်ကိုတက်လှမ်းြပီး တန်ဖိုးရှိတဲ့ စိတ်ဓာတ်ေတွ ြမင့်ြမင့်မားမားနဲ့ စိန်ေခါ်မှုအားလံုးကိုရင်ဆိုင်တာ ကျမေတွ့ြမင်လိုပါတယ်။ "ဒီတိုင်းြပည်ဟာ ဒီေြမကို ချစ်သူ၊ ဒီေြမမှာေန၊ ဒီေြမမှာေသခဲ့သူအားလံုးအတွက် ထိုက်တန်တဲ့တိုင်းြပည်အြဖစ် ဘိုးဘွားအေမွအနှစ်အတွက် ဂုဏ်ယူရြပီ" လို့လည်း ကျမေြပာြပချင်ပါတယ်။ ဒါေတွဟာ စိတ်ကူးယဉ်အိပ်မက်ေတွမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါေတွဟာ ြပည်သူ လူထုရဲ့ဆန္ဒသာ ေနာက်ဆံုးမှာေအာင်ပွဲမုချရရမယ် ဆိုတဲ့ခိုင်မာတဲ့ယံုြကည်မှုနဲ့ ကျမတို့အားလံုး နှစ်နဲ့ချီြကိုးပမ်း လုပ်ေဆာင်ေနတာေတွရဲ့ ပကတိဦးတည်ရာပဲြဖစ်ပါတယ်။
(ဝါရှင်တန်ပို့စ် သတင်းစာနှင့်တွဲထွက်သည့် ၂၀၀၃ ခုနှစ် မတ်လ ၉ ရက်ေန့ထုတ် Parade သတင်းစံုမဂ္ဂဇင်းတွင် ြမန်မာ့ဒီမိုကေရစီေခါင်းေဆာင် ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်ေရးသားသည့် All We Want is Our Freedom ေဆာင်းပါးကို ထိုက်သူနိုင် ဘာသာြပန်ဆိုတင်ြပထားသည်။)
(၂)
ကျမတို့လွတ်လပ်မှုကို ြမှင့်တင်ဖို့ သင်တို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုကိုအသံုးချြကပါ
ကျမတို့ ြမန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီမိုကေရစီအေရးြကိုးပမ်းေဆာင်ရွက်ေနသူေတွဟာ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုများလွန်းတဲ့ လူ့အဖွဲ့ အစည်းမှာ သူ့ကျွန်အြဖစ် ေအးေအးေဆးေဆးေနမယ့်အစား အေြခခံလူ့အခွင့်အေရးအတွက် ရပ်တည်တိုက်ပွဲဝင်ဖို့ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် ေရွးချယ်ြကပါတယ်။ ကျမတို့ရဲ့ ေတာ်လှန်ေရးဟာ တရားမျှတမှုနဲ့ စာနာ နားလည်မှုအေပါ် အရင်းခံ တဲ့ ယံုြကည်မှု ရှိမှသာလျှင် ြဖစ်မယ့်် အြကမ်းမဖက်လှုပ်ရှားမှုတရပ်သာြဖစ်ပါတယ်။
လူဆိုတာ မိမိေကာင်းစားေရးကိုသာအဓိကထားတဲ့ စီးပွားေရးအကျိုးအြမတ်ကိုသာ ေရှးရှုတတ်သူ သတ္တဝါသာ ြဖစ်တယ်လို့ တချို့က ဆိုေကာင်းဆိုပါလိမ့်မယ်။ ဒါေပမယ့် မိမိယံုြကည်ချက်နဲ့ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားေတွကို စွဲကိုင်ြပီး ြပင်းထန်လှတဲ့ အြပစ်ေပးအေရးယူမှုေတွကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ရင်ဆိုင်ဖို့ ြပင်ဆင်ထားတဲ့ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးေတွလည်း ဒုနဲ့ ေဒး ရှိေသးတယ်ဆိုတာကိုြကည့်ယင် အဲဒီအဆိုဟာ ေသးသိမ်ကျဉ်းေြမာင်းလှတယ်ဆိုတာ သိပါလိမ့်မယ်။ ဒီလိုအမျိုး ေကာင်းသမီး၊ အမျိုးေကာင်းသားေတွ ကျမတို့နိုင်ငံမှာ ေြမာက်များစွာရှိေနေသးတာေြကာင့် ကျမလွန်စွာ အားတက်မိ ပါတယ်။
ြမန်မာနိုင်ငံမှာ ေကျာင်းသား၊ ေကျာင်းသူေတွရဲ့ တက်တက်ြကွြကွပါဝင်လှုပ်ရှားမှုေတွေြကာင့် ေတာ်လှန်ေြပာင်း လဲမှုေတွ ေပါ်ေပါက်လာတတ်တဲ့ နိုင်ငံေရးယဉ်ေကျးမှုတရပ်ရှိတယ်လို့ အများကလက်ခံထားြကပါတယ်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်ကေန သူတို့ရဲ့နိုင်ငံေရးဘဝကို အစြပုခဲ့တဲ့ ကျမအေဖ ဗိုလ်ချုပ်ေအာင်ဆန်း အပါအဝင် ငယ်ရွယ်နုနယ်တဲ့ ေခါင်းေဆာင်များေြကာင့် ကျမတို့နိုင်ငံရဲ့ လွတ်လပ်ေရးြကိုးပမ်းလှုပ်ရှားမှုဟာ ေအာင်ပွဲခံခဲ့ရပါတယ်။
ဒီလို ထူးထူးြခားြခား ရဲရင့်တက်ြကွတဲ့ ဆန့်ကျင်အာခံလိုစိတ်ေတွနဲ့ ဩဇာတိက္ကမြကီးမားလှတဲ့ အတိုက်အခံ အဖွဲ့အစည်းမျိုးကို ဘယ်လိုအာဏာရှင်အစိုးရမဆို ပစ်မှတ်ထားေချမှုန်းမှာ အေသအချာပါဘဲ။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ကတည်း က အာဏာရလာတဲ့ ြမန်မာစစ်အစိုးရကေတာ့ အာဏာရြပီးသိတ်မြကာခင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ေကျာင်းသားသမဂ္ဂ အေဆာက်အဦးကို ဖျက်ဆီးခဲ့တဲ့အြပင် ေကျာင်းသားေတွ အသင်းအပင်းဖွဲ့စည်းခွင့်ကိုပါ တရားမဝင်ေြကာင်း ဆံုးြဖတ် ခဲ့ပါတယ်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှာေတာ့ အရပ်သားအေရြခံုထားတဲ့ စစ်အစိုးရတပိုင်း ြမန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီရဲ့ အုပ်ချုပ်မှု ကို ြမန်မာြပည်သူေတွ ဆန့်ကျင်အာခံခဲ့ပါေတာ့တယ်။ တတိုင်းတြပည်လံုးမှာြဖစ်ပွားေနတဲ့ ဆန္ဒြပပွဲေတွကို ထိပ်ဆံုးကေန ဦးေဆာင်ေနတဲ့သူေတွကေတာ့ ေကျာင်းသား ေကျာင်းသူေတွြဖစ်ြပီး သူတို့ရဲ့ အဓိကေတာင်းဆိုချက် ေတွထဲက တခုကေတာ့ ေကျာင်းသားသမဂ္ဂဖွဲ့စည်းခွင့်ဘဲ ြဖစ်ပါတယ်။
ဒီအတွက် စစ်အာဏာရှင်ေတွတံု့ြပန်လိုက်တဲ့အေြဖကေတာ့ သူတို့ကို ပစ်သတ်လိုက်ြကတာပါဘဲ။ ရှစ်နှစ်ေကျာ် ြကာလာတဲ့အထိ ြမန်မာြပည်ကေကျာင်းသား ေကျာင်းသူေတွဟာ မိမိတို့အကျိုးြဖည့်ဆီးေပးြပီး မိမိတို့ အမှန်တကယ် လိုချင်ေတာင့်တလှတဲ့ ေကျာင်းသားအဖွဲ့အစည်းမျိုးကို မတည်ေထာင်နိုင်ေသးပါဘူး။
အခု သိပ်မြကာလှေသးတဲ့ ဒီဇင်ဘာလကေတာင်မှ ေကျာင်းသားသမဂ္ဂဖွဲ့စည်းေရးကိုေတာင်းဆိုတဲ့ ေကျာင်းသား ဆန္ဒြပပွဲတရပ် ေပါ်ေပါက်ခဲ့ြပီး အဲဒီဆန္ဒြပပွဲေတာင်းဆိုချက်ေတွ လျစ်လျူရှုခံခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီဆန္ဒြပပွဲမှာ ပါဝင်သူေတွ ကို အင်အားသံုးြဖိုခွဲခဲ့ြပီး ကျမရဲ့ပါတီြဖစ်တဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကေရစီအဖွဲ့ချုပ်က လူငယ်ပါတီဝင်ေတွကို အဆိုပါဆန္ဒြပပွဲ စီစဉ်ရာမှာ ပါဝင်တယ်ဆိုတဲ့စွပ်စွဲချက်နဲ့ ဖမ်းခဲ့ပါတယ်။ ကျမကိုလည်း ေကျာင်းသားေတွနဲ့ ေတွ့ဆံုေဆွးေနွးခဲ့တယ် ဆိုြပီး စွပ်စွဲခဲ့ပါေသးတယ်။
နိုင်ငံေရးသမားေတွနဲ့ ေကျာင်းသားေတွ ေတွဆံုေဆွးေနွးတာဟာ အစိုးရကို ပုန်ကန်ြခားနားတယ်လို့ အမှန် တကယ်သာ ယူဆေနမယ်ဆိုယင် ကျမတို့နိုင်ငံမှာ ဝမ်းနည်းစိတ်မေကာင်းစရာေတွ ထပ်ြပီးေပါ်ေပါက်လာေတာ့မှာ ြဖစ် ပါတယ်။ ကျမပါတီဟာ ေကျာင်းသားေတွရဲ့ေမျှာ်မှန်းချက်ေတွကို စာနာေထာက်ခံေြကာင်း ဘယ်တံုးကမှာ လျှို့ဝှက် မထားခဲ့ပါဘူး။ ကျမတို့ဟာ မတူညီတဲ့မျိုးဆက်ေတွအြကား နီးစပ်ေအာင် ြကိုးပမ်းေနြပီး ဒီလိုြကိုးပမ်းြခင်းအားြဖင့် ကျမတို့ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ေတွနဲ့ အားထုတ်မှုေတွ ဆက်လက်ရှင်သန်တည်တန့်ြပီး ကျမတို့တိုင်းြပည်ရဲ့ အေသွးအသား ထဲ ေပါင်းစည်းယှက်နွယ်သွားေအာင် ြဖစ်ပါတယ်။
ကျမတို့ဟာ ကိုယ့်ထက်အဆမတန်သာလွန်တဲ့အင်အားေတွကို အံတုယင်း၊ စစ်အာဏာနဲ့ အစိုးရဗျူရိုကရက် ယန္တရား ေပါင်းစည်းထားတဲ့အားကို ဆန့်ကျင်အာခံယင်း တခါတေလမှာ သံသယေတွ ဝင်လာတတ်ပါတယ်။ ဘယ်လို သံသယမျိုးလဲဆိုေတာ့ လက်ရှိအမိန့်အာဏာေတွဟာ အြမဲတမ်းမပျက်မသုဉ်း တည်ရှိမယ့်အရာေတွဘဲလို့ ယံုြကည် ေနသူေတွရဲ့ သံသယေတွပါဘဲ။ လက်ရှိအေြခအေနကိုဘဲ လက်ခံလိုက်တာဟာ အသင့်ေလျှာ်ဆံုးြဖစ်မယ်လို့ နားလည်ယံုြကည်ထားသူေတွ အများြကီးရှိေနတာ အံ့ဩစရာပါဘဲ။
ကျမတို့ဟာ ေြပာင်းလဲဖို့လိုတဲ့ကိစ္စေတွကို ေြပာင်းလဲဖို့စွမ်းအားအေပါ် ယံုြကည်မှုရှိေပမဲ့ အာဏာရှင်စနစ်ကေန လစ်ဘရယ်ဒီမိုကေရစီကို ကူးေြပာင်းဖို့သွားတဲ့ ခရီးလမ်းဟာ လွယ်လိမ့်မယ်၊ ဒါမှမဟုတ် ဒီမိုကေရစီအစိုးရလက်ထက် မှာ ကျမတို့ရဲ့ြပဿနာေတွအားလံုး ေြပေပျာက်သွားလိမ့်မယ်လို့ ဘယ်တုန်းကမှ ထင်ေယာင်မှားခဲ့တာမျိုး မရှိပါဘူး။ ေရှ့မှာ ကျမတို့အတွက် ြကီးမားလှတဲ့စိန်ေခါ်မှုေတွ ေစာင့်ေနတယ်ဆိုတာ ကျမတို့သိသလို တည်ြငိမ်တဲ့ ဒီမိုကေရစီ လူ့အဖွဲ့အစည်းတရပ်တည်ေထာင်ဖို့အတွက် ကျမတို့ရဲ့လှုပ်ရှားရုန်းကန်မှုဟာ ကျမတို့ရဲ့ ဘဝသက်တမ်းမက ြကာြမင့် ေကာင်း ြကာြမင့်လိမ့်မယ်ဆိုတာ ြကိုတင်မှန်းဆထားပါတယ်။
ဒါေပမဲ့ ဒီလို လှုပ်ရှားရုန်းကန်ရာမှာ ကျမတို့ဟာ အထီးကျန်မဟုတ်ဘူးဆိုတာ နားလည်ပါတယ်။ လွတ်လပ်မှုနဲ့ တရားမျှတမှု ရှာေဖွရာမှာ ကျမတို့ကိုဂရုဏာသက်သူေတွ ကမ္ဘာနဲ့အဝှန်း ရှိေနပါတယ်။ လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ အသား အေရာင်မေရွး ေနရာတိုင်းက ခံစားေတွးေတာတတ်တဲ့ လူသားေတွအေနနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ြဖစ်တည်မှုကို လိုလား ေတာင့်တတာဟာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတပ်မက်မှုသက်သက်ထက် အဆေပါင်းများစွာသာလွန်ပါတယ်။ နိုင်ငံေရးအခွင့် အေရးေတွ အြပည့်အဝရှိတဲ့လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ေနထိုင်ခွင့်ရေနတဲ့ ကံေကာင်းလှသူေတွအေနနဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခေတွ ြပည့်နှက်ေနတဲ့ ကျမတို့ကမ္ဘာြကီးရဲ့ အြခားေနရာေတွက ကံမေကာင်းအေြကာင်းမလှသူေတွကိုကူညီဖို့ အင်မတန် လိုအပ်လှပါတယ်။
ကျမတို့လှုပ်ရှားရုန်းကန်မှုရဲ့ တစိတ်တပိုင်းကေတာ့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအေနနဲ့ ကျမတို့ ဆင်းရဲမွဲေတေန ရတာဟာ လံုေလာက်တဲ့ရင်းြမစ်နဲ့ ရင်းနှီးြမှုပ်နှံမှုေတွ ရှားပါးလွန်းလို့မဟုတ်ဘဲ အုပ်ချုပ်မှုေကာင်းေကာင်း ေပါ်ထွန်းေစ တဲ့ အေြခခံအေဆာက်အအံုေတွနဲ့ အေလ့အကျင့်ေတွ နည်းပါးလွန်းလို့သာြဖစ်တယ် ဆိုတာကို သိြမင်နားလည်ေစြခင်း ပါဘဲ။
ဖိနှိပ်လွန်းတဲ့အစိုးရေတွနဲ့ ဆက်ဆံဖို့ ေနာက်တွန့်စိုးရွံ့ြခင်းမရှိတဲ့ နိုင်ငံစံုစီးပွားေရးလုပ်ငန်းြကီးေတွ အများအြပား ရှိေနပါတယ်။ သူတို့အေနနဲ့ ြမန်မာ့စီးပွားေရးမှာ ပါဝင်ပတ်သက်ဖို့ လာေရာက်ရတာဟာ ဒီမိုကေရစီလုပ်ငန်းစဉ်ကို အကူအညီြဖစ်ေစဖို့သာြဖစ်တယ်လို့ အေြကာင်းြပေလ့ရှိပါတယ်။
ဒါေပမဲ့ နိုင်ငံေရးအာဏာနဲ့ စီးပွားေရးကို လက်ဝါးြကီးအုပ်၊ ချမ်းသာြပီးသားလူတစုကိုသာ ပိုမိုချမ်းသာေစတဲ့ ရင်းနှီးြမှုပ်နှံမှုေတွဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ်အတွက် အေြခခံအုတ်ြမစ်ေတွြဖစ်တဲ့ လွတ်လပ်မှုနဲ့ တရားမျှတမှုကို ေဖာ် ေဆာင်ေပးနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါေြကာင့် အေတွးအေခါ်လွတ်လပ်မှုနဲ့ လူသားဆန်တဲ့စိတ်ကူးစံေတွကို ြမှင့်တင်ေပးနိုင်မယ့် စွမ်းအားြဖန့်ကျက်ဖို့ စိတ်ဝင်စားသူ ဘယ်သူမဆို ြမန်မာစစ်အစိုးရနဲ့ စီးပွားေရးလုပ်ေဆာင်ေနတဲ့ ကုမ္ပဏီေတွကို ြပတ်ြပတ်သားသား ဆန့်ကျင်ရပ်တည်သွားပါလို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ ေကျးဇူးြပု၍ ကျမတို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုကို ြမှင့်တင်ဖို့ ရှင်တို့ ရဲ့လွတ်လပ်မှုကို အသံုးချေပးပါလို့ ေတာင်းပန်ပါရေစ။
(ဝါရှင်တန်ြမို့ေတာ် အေမရိကန်တက္ကသိုလ် ဂုဏ်ထူးေဆာင်ပါရဂူဘွဲ့လက်ခံမိန့်ခွန်းကို အေြခခံသည့် New York Times နှင့် International Herald Tribune သတင်းစာေဆာင်းပါး၊ ေဖေဖာ်ဝါရီ ၄ ရက် ၁၉၉၇)
(၃)
ဂျာဝါဟာလားလ်ေနရူး ဆုချီးြမှင့်ပွဲသို့ ေပးပို့သည့်
ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်၏ ဆုလက်ခံမိန့်ခွန်း
နယူးေဒလီ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ၁၉၉၃
သမတြကီး၊ ဒုသမတြကီး၊ ဝန်ြကီးချုပ်၊ ေနရူးဆုေကာ်မတီဝင်များ၊ သံတမန်များ၊ ဂုဏ်သေရရှိဧည့်သည်ေတာ်များနှင့် မိတ်ေဆွများရှင့်
ဒီဆုေပးပွဲ အခါသမယဟာ ခံစားချက်အမျိုးမျိုးကို ေပါ်ေပါက်ေစပါတယ်။ ကျမကို အိန္ဒိယနိုင်ငံက လူေပါင်း များစွာနဲ့ သံေယာဇဉ်တွယ်မိေစတဲ့၊ အားေကာင်းတဲ့ ချစ်ြကည်ရင်းနှီးမှုေနှာင်ြကိုးေတွ ဘံုနိုင်ငံေရးစိတ်ကူးစံေတွရှိပါ တယ်။ ကျမဘဝမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံအေြကာင်း၊ "ပန်ဒစ်ြကီး" လို့ ကျမတို့မိသားစုကအြမဲေခါ်တဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးအေြကာင်း ရင်းနှီးကျွမ်းဝင် မြဖစ်ခဲ့တဲ့အချိန်ကာလဆိုတာ မရှိခဲ့ပါဘူး။ သူ့ကိုအမှတ်တရနဲ့ထူေထာင်ထားတဲ့ နိုင်ငံတကာနားလည် မှုဆုတံဆိပ် ချီးြမှင့်ခံရတာဟာ ကျမအတွက် ဂုဏ်ယူဝမ်းသာစရာြဖစ်ပါတယ်။
တဖက်ကြကည့်ရင် ဒီဆုကို ကျမ လူတဦးချင်းအေနနဲ့ရတာမဟုတ်ဘဲ ြမန်မာနိုင်ငံဒီမိုကေရစီလှုပ်ရှားမှုရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တေယာက်အြဖစ် ရတာကို ေကာင်းေကာင်းသေဘာေပါက်ပါတယ်။ အဲဒါေြကာင့် ကျမမှာ လူသားပီသ တဲ့ ေမတ္တာကရုဏာစိတ်နဲ့ ေကျးဇူးတင်ဝမ်းေြမာက်စိတ် ြပည့်လျှမ်းသွားမိပါတယ်။ ကမ္ဘာတလွှားမှာ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ တိုးတက်ြမင့်မားေရးအတွက် ထူးထူးချွန်ချွန်အကျိုးေဆာင်ခဲ့သူေတွကို ချီးြမှင့်တဲ့ ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးေတွလက်ခံဖို့ ကျမ အေရွးချယ်ခံရတိုင်း အဲသလိုစိတ်မျိုး ြဖစ်ေပါ်တတ်ပါတယ်။ ကျမရဲ့တိုင်းြပည်မှာေတာ့ နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ြပု ေစာင့်ေရှာက်မခံရဘဲ ကျမတို့ြပည်သူလူထုကို လံုြခံုြပီးသိက္ခာရှိတဲ့ဘဝရပ်တည်မှု အာမခံချက်ေပးမယ့် အေြခခံမူေတွ ရပိုင်ခွင့်ေတွရဖို့အတွက် မိမိတို့ရဲ့ဘဝနဲ့ မိမိတို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုသာမက မိမိတို့အသက်ေတွေတာင် စွန့်လွှတ်စွန့်စားေနသူ အမျိုးသား အမျိုးသမီးေတွ အများြကီးရှိေနပါတယ်။ ဒီသတ္တိေြပာင်တဲ့ အမျိုးသား အမျိုးသမီးေတွရဲ့တိုက်ပွဲကို မီးေမာင်းထိုးြပဖို့ အခွင့်အလမ်းရတဲ့အတွက် ကျမေကျးဇူးတင်ပါတယ်။ လူသားနွယ်တရပ်လံုးအတွင်းမှာ သူတို့တေတွ ကိုယ်စား နိုင်ငံတကာနားလည်မှုဆိုင်ရာေနရူးအမှတ်တရဆု လက်ခံခွင့်ရတဲ့အတွက်လည်း ကျမေကျးဇူးတင်ပါတယ်။
ကျမဟာ လွတ်လပ်တဲ့ ဒီမိုကေရစီြမန်မာနိုင်ငံ ေပါ်ထွန်းေရးအတွက် အင်မတန့်ကို စွန့်လွှတ်စေတးခဲ့သူေတွကို ဦးညွတ်ဂုဏ်ြပုချင်တဲ့ဆန္ဒ ြပင်းြပေနသလို အိန္ဒိယနိုင်ငံနဲ့ ကျမရဲ့ေနှာင်ြကိုးေတွကို တဖန်ြပန်ထူေထာင် အေချာကိုင်ဖို့ လည်း ဆန္ဒြပင်းြပေနတဲ့အတွက် ဒီကေန့ လူကိုယ်တိုင်လာေရာက်ြပီး ဆုလက်ခံချင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါေပမဲ့ အေြခအေန မေပးလို့ မြဖစ်နိုင်တဲ့အတွက် ကျမရဲ့ကိုယ်စားအြဖစ် အင်မတန်ချစ်ခင်တဲ့ မိသားစုမိတ်ေဆွလည်းြဖစ်၊ "ဂုဏ်ထူး ေဆာင်" ေဒါ်ေလးလည်းြဖစ်သူကို ထိုက်ထိုက်တန်တန်ေရွးချယ်ခဲ့ပါတယ်။ သူမဟာ ကုလသမဂ္ဂအတွင်းေရးမှူးရံုးရဲ့ ပထမဆံုးြမန်မာလူမျိုး ရံုးအဖွဲ့ဝင်ြဖစ်ြပီး နိုင်ငံတကာနားလည်ေရးအတွက် ထက်ထက်သန်သန်ေဆာ်ဩခဲ့ လက်ေတွ့ ကျင့်သံုးခဲ့သူြဖစ်ပါတယ်။ သူမဟာ ကျမကိုယ်စား ဆုချီးြမှင့်ပွဲနဲ့ထိုက်သင့်တဲ့ ဂုဏ်ြကက်သေရအြပည့်နဲ့ ဆု လက်ခံမယ် ဆိုတာ ကျမယံုြကည်ပါတယ်။
နိုင်ငံတကာနားလည်မှုရှိေရးအတွက် ပန်ဒစ်ေနရူးရဲ့ အကျိုးြပုချက်ေတွက သူ့ဘဝတသက်တာအတွင်း ကမ္ဘာ့ ဇာတ်ခံုေပါ်မှာ သူပါဝင်ကြပခဲ့တဲ့အခန်းထက် ေကျာ်လွန်ြပီး ေထွြပားတဲ့ယဉ်ေကျးမှုဓေလ့ေတွြကား၊ အမျိုးမျိုးအဖံုဖံု ေသာ သေဘာတရားဝါဒေရးရာေတွြကား ကွာဟချက်ကို ကျဉ်းေြမာင်းေလျာ့ကျေစခဲ့ပါတယ်။ ရုပ်ဝတ္ထုစွမ်းပကား ပိုလို့ ပိုလို့တွင်ကျယ်လာတဲ့ကမ္ဘာြကီးမှာ တေလာကလံုးဆိုင်ရာ လူသားတန်ဖိုးစံေတွ ထူေထာင်နိုင်ဖို့ တိုက်ပွဲဝင်ရုန်းကန်ေန ြကတဲ့ ြပည်သူလူအများကို ေနရူးဝိညာဉ်က အားေပးအကျိုးြပုေနပါတယ်။
ကျမအချုပ်အေနှာင်ခံေနရတဲ့ နှစ်ကာလေတွအတွင်းမှာ မဟတ္တမဂန်ဒီနဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးတို့ရဲ့ စကားေတွ စာေတွ ဟာ အစဉ်တစိုက် စိတ်ဓာတ်ြမှင့်တင် အားေပးေနခဲ့ပါတယ်။ ဒီြကီးကျယ်ြမင့်ြမတ်လှတဲ့ အိန္ဒိယအမျိုးသားနှစ်ေယာက် ကို ကျမအေလးစားအြကည်ညိုဆံုး ေရှ့ေဆာင်လမ်းြပေတွ၊ ဆရာသမားေတွ၊ မိတ်ေဆွေတွစာရင်းထဲ ထည့်ထားပါ တယ်။ ကျမ ြပင်ပကမ္ဘာနဲ့ အဆက်ြဖတ်ခံခဲ့ရတဲ့ ေြခာက်နှစ်တာကာလတေလျှာက်လံုး ကျမအိမ်ေရှ့ခန်းမမှာ ပန်ဒစ် ြကီးကိုယ်တိုင်ေရးအထုပ္ပတ္တိထဲက ထာဝရရှင်သန်ေနမယ့်စကားေတွကို ေကာက်နှုတ်ြပီး ပိတ်ကားချပ်ေပါ် ေရးကူး ချိတ်ဆွဲထားပါတယ်။ ဒီစကားေတွဟာ ကျမအေပါ် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စွဲထင်ေနတဲ့အတွက် အဲဒီထဲကတပိုဒ်ကို ကိုးကားပါရေစ။
တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး နှင့် ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရးတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ြဗိတိသျှအုပ်စိုးမှု၏ ဂုဏ်ယူဖွယ်ေအာင်ြမင်ချက်များထဲ ပါဝင် သည်ဟု ကျေနာ်တို့ကို သင်ြကားခဲ့သည်။ ကျေနာ်၏ကိုယ်ပိုင်အသိစိတ်အရ ယင်းတရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့် ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရးကို လံုးဝလိုလားေထာက်ခံပါသည်။ ကျေနာ်သည် စည်းကမ်းရှိရှိေနထိုင်ြခင်းကို နှစ်သက်ြပီး မင်းမဲ့ဝါဒ၊ စည်းကမ်းမဲ့ ဗရုတ်သုက္ခြဖစ်မှုနှင့် စွမ်းေဆာင်ရည်မဲ့မှုကို မနှစ်ြခိုက်ပါ။ သို့ရာတွင် ခါးသီးေသာအေတွ့အြကံုေြကာင့် ြပည်သူလူထုအေပါ် နိုင်ငံေတာ်အစိုးရများက ချမှတ်သည့် တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့် ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး၏ တန်ဖိုးကို ကျေနာ်သံသယြဖစ်မိပါသည်။ တခါတရံတွင် ယင်းတန်ဖိုး အတွက် ေပးေဆာင်ရသည့် စရိတ်မှာ လွန်ကျူးလှြပီး တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ဟူသည်မှာ ြကီးစိုးလွှမ်းမိုးေနသည့် ဂိုဏ်းတရပ်၏ ဆန္ဒ သေဘာထားသာြဖစ်ြပီး ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး ဟူသည်မှာလည်း အေသွးအသားထဲအထိ စိမ့်ဝင်ေနသည့် ေြကာက်ရွံ့မှု၏လွန့်တုန့်ချက် reflex သာြဖစ်သည်။ တခါတရံတွင် တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့်ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး ဟုေခါ်ဆိုြကသည့်အရာမှာ လက်ေတွ့တွင် တရား ဥပေဒနှင့်ြငိမ်ဝပ်ပိြပားြခင်း ကင်းမဲ့မှုဟု ပို၍သင့်ေတာ်စွာေခါ်ေဝါ်နိုင်ေပသည်။ အြပန့်အနှံ့ြဖစ်ေနသည့် ေြကာက်ရွံ့မှုအေပါ် အေြခခံ ထားေသာ မည်သည့်ေအာင်ြမင်မှုမဆို နှစ်လိုဖွယ်ရာြဖစ်နိုင်ရန်ခဲယဉ်းလှြပီး နိုင်ငံေတာ်အစိုးရ၏ အြကပ်ကိုင်ြခိမ်းေြခာက်မှုယန္တရား ေပါ် အေြခခံထားကာ ယင်းယန္တရားနှင့် ခွဲြခားမတည်ရှိနိုင်ေသာ 'ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး' ဆိုသည်မှာလည်း အရပ်ဖက်အုပ်စိုးမှုထက် စစ်ဖက်သိမ်းပိုက်စိုးမိုးမှုနှင့် ပိုတူေနပါသည်။ ကဗျာဆရာြကီး ကဠဏ၏ သက်တမ်းေထာင်ချီရှိြပီြဖစ်သည့် ရာဇတရံဂဏိ အမည်ရှိ ကက်ရှ်မီးယားရာဇဝင်ဇာတ်ေတာ်ြကီးထဲတွင် မင်းနှင့်နိုင်ငံေတာ်အစိုးရတို့က ေစာင့်ထိန်းရန်တာဝန်ရှိေသာ ဓမ္မ (မှန်ေသာတရား) နှင့် အဘယ (အေြကာက်အရွံ့မဲ့မှု) တို့ကို တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့်ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး အဓိပ္ပာယ်ြဖင့် ထပ်တလဲလဲသံုးနှုန်းထားသည်ကို ေတွ့ရှိရသည်။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ဆိုသည်မှာ တရားဥပေဒ မည်ကာမတ္တထက်သာလွန်သလို ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး ဆိုသည်မှာ လည်း ြပည်သူြပည်သားများအေနြဖင့် အေြကာက်အရွံ့မဲ့ြခင်းကို ဆိုလိုခဲ့သည်။ ေြကာက်ရွံ့ထိတ်လန့်ေနေသာ ြပည်သူလူထုအေပါ် 'ြငိမ်ဝပ်ပိြပားမှု' သက်ေရာက်ေစြခင်းထက် အေြကာက်အရွံ့မဲ့မှုကို ပျိုးေထာင်စိမ့်ဝင်ေစသည့်စိတ်ကူးက အများြကီးပို၍ နှစ်လိုဖွယ်ပါ တကား။
အဲဒီအပိုဒ်မှာ ပန်ဒစ်ေနရူး ေဖာ်ြပထားတဲ့ ခံစားချက်ေတွဟာ ကျမရဲ့ခံစားချက်ေတွနဲ့ လံုးဝတထပ်တည်း ြဖစ်ပါ တယ်။ သူနဲ့ကျမ တူညီတာေတွ အများြကီးရှိတယ်လို့ မြကာခဏဆိုသလို ကျမခံစားမိြပီး အေမနဲ့အတူ အိန္ဒိယမှာ ကျမေနတဲ့ကာလေတွတံုးက ပန်ဒစ်ြကီးနဲ့ ပိုရင်းနှီးေအာင်လုပ်နိုင်တဲ့အခွင့်အလမ်း မယူမိခဲ့တာကို ေနာင်တရမိပါ တယ်။ အဲဒီတံုးကေတာ့ သူ့ကို ကျမမိဖေတွရဲ့ မိတ်ေဆွတေယာက်အြဖစ်ေလာက်ဘဲ သေဘာထားမိခဲ့ြပီး တေန့ကျရင် ကျမကိုယ်တိုင်ရဲ့မိတ်ေဆွအြဖစ် သေဘာထားမိမှာကို တခါမှ မစဉ်းစားမိခဲ့ပါဘူး။
ပန်ဒစ်ေနရူးဟာ လူမျိုးေရးနဲ့ အသားအေရာင်တံတိုင်းေတွ မျိုးဆက်တံတိုင်းေတွကို သူ့ရဲ့ ေနွးေထွးတဲ့ လူသား ဆန်မှု ေမတ္တာကရုဏာဓာတ်နဲ့ မြကာခဏြဖတ်ေကျာ်ခဲ့ပါတယ်။ ကျမအေဖဟာ ြမန်မာြပည်လွတ်လပ်ေရးအတွက် လန်ဒန်ကိုသွားေဆွးေနွးတဲ့အခါ ေဒလီမှာခဏနားြပီး ပန်ဒစ်ေနရူးနဲ့တြခားအိန္ဒိယေခါင်းေဆာင်ေတွနဲ့ ေဆွးေနွးခဲ့ပါ တယ်။ ပန်ဒစ်ြကီးဟာ သူ့ထက် (၂၆)နှစ်ငယ်တဲ့ ကျမအေဖအေပါ် ဖခင်စိတ် ချက်ချင်းြပခဲ့ပါတယ်။ အေဖ့ရဲ့ နွမ်း ဖတ်ဖတ် ပါးလှပ်လှပ် ချည်ယူနီေဖာင်းကို ြကင်နာတဲ့မျက်လံုးနဲ့ ေဝဖန်ပိုင်းြခားြပီး အဲဒီအဝတ်အစားနဲ့ အလုပ်ြဖစ်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆံုးြဖတ်ခဲ့ပါတယ်။ ပန်ဒစ်ြကီးက အပ်ချုပ်ဆရာေတွကို ပံုစံကျကျ ထူထူထဲထဲ သိုးေမွှးယူနီေဖာင်း ေလး-ငါးထည် အြမန်ချုပ်ေပးဖို့ စီစဉ်ခဲ့ပါတယ်။ အဂင်္လန်နိုင်ငံဟာ အဲဒီတံုးက တသက်မှာမြကံုဖူးေအာင်ေအးတဲ့ ေဆာင်း ရာသီကိုေတွ့ေနရတာ ြကားရတဲ့အတွက် ပန်ဒစ်ြကီးက အေပါ်ဝတ်ရံုအေနွးထည်ြကီး (ဂရိတ်ကုတ်) တထည်ကိုလည်း တေနရာကဆွဲေပးခဲ့ပါတယ်။ ကျမအေဖရဲ့ လူသိများတဲ့ဓာတ်ပံုတပံုမှာ သူ့အတွက်အေတာ်ေလးြကီးေနတဲ့ အဲဒီ ဂရိတ်ကုတ်ြကီးထဲ ြမုပ်ဝင်ေနတာကို ြပထားပါတယ်။
၁၉၆၀ မှာ ကျမအေမ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာသံအမတ် ခန့်အပ်ခံရတဲ့အခါ ပန်ဒစ်ေနရူးက ရင်းရင်းနှီးနှီး ေနွးေနွး ေထွးေထွး ေစာင့်ေရှာက်ခဲ့ပါတယ်။ အများြပည်သူပွဲလမ်းသဘင်ေတွမှာဆိုရင်လည်း အေမ့ကိုတမင်ေရွးြပီး ေနေကာင်း ကျန်းမာလား ေမးေလ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို လူသားဆန်တဲ့ေနွးေထွးမှုအမူအရာမျိုးေတွနဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးဟာ လူမျိုးမေရွး ဘာသာမေရွး ြပည်သူြပည်သားေတွရဲ့ စိတ်နှလံုးကို ရယူနိုင်ခဲ့တာြဖစ်ပါတယ်။ ဒါ့အြပင် သူ့ရဲ့ဒီမိုကေရစီ ယံုြကည် ချက် နိုင်ငံတကာ့ဝါဒယံုြကည်ချက်ေတွကို လက်မခံသူေတွကေတာင် သူ့ဉာဏ်ပညာနဲ့ ရိုးေြဖာင့်မှုေြကာင့် ေလးစား သွားြကပါတယ်။
ဒီမိုကေရစီနိုင်ငံေရးစနစ်ဟာ ကျမတို့ရဲ့ ေြခာက်ပစ်မကင်းကမ္ဘာြကီးကို ဖိစီးနှိပ်စက်ေနတဲ့ ြပဿနာတပံုတေခါင်း အတွက် အေကာင်းဆံုးေြဖရှင်းချက်ေတွ ေပးစွမ်းနိုင်တယ်လို့ ယံုြကည်ြကတဲ့ ကျမတို့အဖို့ ပန်ဒစ်ေနရူးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တို့ရဲ့ေအာင်ြမင်မှုေတွက အင်မတန့်ကို အားြဖစ်ေစပါတယ်။ ဒီအိန္ဒိယတိုက်ငယ်ဟာ လူမျိုးေတွ၊ ဘာသာစကားေတွနဲ့ အယူဝါဒေတွ အများြကီးရှိေနတဲ့တိုက်ငယ်ြဖစ်တယ်၊ ဒီနိုင်ငံဟာ တုန်လှုပ်ေြခာက်ြခားစရာေကာင်းလှတဲ့ လူမျိုးေရး-ဘာသာေရးအဓိကရုဏ်း၊ အစွန်းေရာက်ဝါဒနဲ့ အြကမ်းဖက်မှုေတွေြကာင့် အေနအထားေတွ ဖရိုဖရဲြဖစ်သွားြပီး လပိုင်း အတွင်းမှာ ကံြကမ္မာနဲ့ချိန်းဆိုချက်အတိုင်း ရင်ေကာ့ေခါင်းေမာ့ြပီး ေရှ့တက်လှမ်းသွားခဲ့တဲ့ နိုင်ငံြဖစ်တယ်၊ လူသားရဲ့ ဝမ်းတွင်းပါဂုဏ်သိက္ခာကို ေလးစားြပီး လွတ်လပ်ဖို့နဲ့ ကိုယ့်ဖာသာကိုယ်အုပ်ချုပ်ဖို့ ထိုက်တန်တဲ့သတ္တဝါအြဖစ် တန်ဖိုးထားတဲ့စနစ်က မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ြပဿနာမရှိဘူး ဆိုတာကို ဒီ ကမ္ဘာ့အြကီးဆံုးဒီမိုကေရစီနိုင်ငံြကီးက အေကာင်းဆံုးသက်ေသြပေနပါတယ်။ ကျမတို့နိုင်ငံလည်း မေဝးေတာ့တဲ့တေန့မှာ ြပည်သူလူထုရဲ့ဆန္ဒသေဘာထား က ေရှ့ေဆာင်လမ်းြပြပီး ဓမ္မ နဲ့ အဘယ တို့စိုးမိုးတဲ့ ဒီမိုကေရစီနိုင်ငံ ြဖစ်လာလိမ့်မယ်လို့ ြမန်မာြပည်သူအများတကာ့ အများစုြကီးက နှစ်နှစ်ကာကာေမျှာ်လင့်ေနပါတယ်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံနဲ့ ြမန်မာနိုင်ငံတို့ဟာ နယ်ေြမချင်းစပ်ေနရံုမကပါဘူး။ ြမန်မာ့ယဉ်ေကျးမှုရဲ့ ေကျာရိုးြဖစ်တဲ့ ဗုဒ္ဓ ဘာသာဟာ အိန္ဒိယေြမေပါ်က ထွက်ေပါ်လာတာြဖစ်ပါတယ်။ ကျမတို့ေခတ်ကာလရဲ့ ဧရာမနည်းပညာတိုးတက်မှု ေတွေြကာင့် ကမ္ဘာြကီးဟာ ပိုြပီးေသးငယ်လာေပမဲ့ ပိုရှုပ်ေထွးြပီး အင်မတန်အန္တရာယ်ြကီးနိုင်စရာ ြဖစ်လာပါတယ်။ ဒီလိုကမ္ဘာြကီးမှာ ဗုဒ္ဓဝါဒကသင်ြကားေပးတဲ့ ေမတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ သည်းခံခွင့်လွှတ်မှု နဲ့ မိမိကိုယ်မိမိထိန်းချုပ်မှုတို့ဟာ တန်ဖိုးရှိလှတဲ့ အရည်အေသွးေတွြဖစ်ပါတယ်။ လူမျိုးအားလံုး လူအားလံုးကို ဘံုလူသားနွယ်ြဖစ်မှုက စည်းေနှာင်ထား တာကို အသိအမှတ်ြပုဖို့၊ တေယာက်ကိုတေယာက် ပိုနားလည်ေစတဲ့ အရည်အေသွးေတွကို ေြမေတာင်ေြမှာက်ေပးဖို့ တခါမှမြကံုဖူးေအာင်ကို လိုအပ်ေနပါြပီ။ သူတို့ရဲ့အေြမာ်အြမင်ကျယ်ေြပာမှုနဲ့ တစိမ်းတရံစာနှလံုးသားေတွကို သိမ်းကျံုးယူနိုင်ခဲ့တဲ့ မဟတ္တမဂန္ဒီ နဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးတို့လို ြကီးကျယ်ြမင့်မားမှု တခါမှမြကံုဖူးေအာင်ကို လိုအပ်ေနပါြပီ။
ဒီကေန့ အိန္ဒိယနိုင်ငံဟာ သူ့ရဲ့ြကီးြမတ်တဲ့ေခါင်းေဆာင်ြကီးေတွရဲ့ အစဉ်အလာအတိုင်း ဆက်လက်ေလျှာက် လှမ်းေနပါတယ်။ ကျမရဲ့နှလံုးသားနဲ့ အင်မတန့်ကိုရင်းနှီးလှတဲ့ ဒီနိုင်ငံကေန နိုင်ငံတကာ့နားလည်မှုဆိုင်ရာဆု လက်ခံ ယူဖို့ ေရွးချယ်ခံရတာဟာ တကယ့်ကိုဂုဏ်ယူစရာြဖစ်ပါတယ်။
သမတြကီးနဲ့ ေနရူးဆုေကာ်မတီဝင်များရှင့်၊ ကျမရဲ့တိုင်းြပည်၊ ကျမရဲ့ြပည်သူေတွနဲ့ ကျမကိုယ်တိုင်ကို ဂုဏ်ြပု တဲ့အတွက် ေကျးဇူးတင်ပါတယ်။
(ေဒါ်သန်းေအးက သမတြကီး ေဒါက်တာရှန်ကာဒါယားရှားမ ထံမှ ေဒါ်စုကိုယ်စား ဆုလက်ခံယူခဲ့သည်။)
ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်၏ အေြခခံရပ်တည်ချက်
ြမန်မာ့ဒီမိုကေရစီေခါင်းေဆာင် ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်က မိမိရဲ့ အေြခခံနိုင်ငံေရးရပ်တည်ချက်နဲ့ ဝါဒသေဘာ ထားကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် ေအာက်တိုဘာလအတွင်းမှာ ြပင်ပသို့ အမှာစကားပါးလိုက်ရာမှာ ေအာက်ေဖာ်ြပပါ မိန့်ခွန်းသံုးခု အတိုင်း ြဖစ်တယ်လို့ ေြပာလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီ မိန့်ခွန်း/ေဆာင်းပါးေတွကေတာ့ --
၁။ "လွတ်လပ်မှုကိုဘဲ ကျမတို့လိုချင်တယ်" Parade မဂ္ဂဇင်း၊ မတ်လ ၉ ရက် ၂၀၀၃
၂။ "ကျမတို့လွတ်လပ်မှုကိုြမှင့်တင်ဖို့ သင်တို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုကိုအသံုးချြကပါ" New York Times သတင်းစာ၊ ေဖေဖာ်ဝါရီ ၄ ရက် ၁၉၉၇ (ဝါရှင်တန်ြမို့ေတာ် အေမရိကန်တက္ကသိုလ်ဂုဏ်ထူးေဆာင်ပါရဂူဘွဲ့လက်ခံမိန့်ခွန်း)
၃။ ေနရူးဆု လက်ခံမိန့်ခွန်း၊ နယူးေဒလီ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ၁၉၉၃
(၁)
လွတ်လပ်မှုကိုဘဲ ကျမတို့လိုချင်တယ်
ြမန်မာနိုင်ငံတဝန်း ခရီးသွားလာရင်း ကျမက လူေတွကို ဘာလို့ဒီမိုကေရစီ လိုချင်တာလဲလို့ ေမးြကည့်မိပါတယ်။ မြကာခဏဆိုသလို အြကားရဆံုးအေြဖကေတာ့ ကျေနာ်တို့ ကျမတို့ လွတ်ေြမာက်ချင်လို့ဆိုတာပါပဲ။ သူတို့ အကျယ် ချဲ့ြပီးမေြပာရဘဲ သူတို့ဘာေြပာတယ်ဆိုတာ ကျမနားလည်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ကံြကမ္မာကို သူတို့ကိုယ်တိုင် ပံုေဖာ် ဆံုးြဖတ်ခွင့်မရှိဘဲ ဖိနှိပ်ခံေနရတာကေန လွတ်ေြမာက်ချင်ြကပါတယ်။ လက်နက်အင်အားေပါ်အေြခြပုတဲ့ အမိန့်ေတွနဲ့ ထင်ရာစိုင်းမှုေတွေအာက် ေရာက်ေနရတဲ့၊ သူတို့ရဲ့ နိစ္စဓူဝြကံုေတွ့ေနရတဲ့ အြဖစ်ေတွကို မလိုချင်ြကေတာ့ပါဘူး။
လူငယ်ေတွကို ကျမက လွတ်လပ်ြခင်းဆိုတာဘာလဲလို့ ေမးြကည့်တဲ့အခါ သူတို့က သူတို့စိတ်ထဲရှိတာေတွကို ရှိတဲ့အတိုင်း ရင်ဖွင့်ေြပာြပချင်တာလို့ဆိုပါတယ်။ သူတို့အသိဉာဏ်ပညာစိန်ေခါ်မှုကို ြဖည့်ဆည်းမေပးနိုင်တဲ့ ပညာ ေရးစနစ်အေပါ် မေကျနပ်ချက်ေတွကို သူတို့ ထုတ်ေဖာ်ေြပာလိုြကပါတယ်။ ေဝဖန်၊ ေဆွးေနွး၊ ြငင်းခံုနိုင်သူေတွြဖစ်ြပီး စုရံုး၊ သီဆို၊ ေအာ်ဟစ်၊ ဩဘာေပးနိုင်ဖို့ ေထာင်ေသာင်းသိန်းမကစုေဝးနိုင်သူေတွ ြဖစ်လိုြကပါတယ်။ ြမန်မာနိုင်ငံက လူငယ်ေတွဟာ ကျယ်ြပန့်လွန်းတဲ့ ေမျှာ်လင့်ချက်ေတွနဲ့ အံမခန်းမှုေတွြပည့်ေနတဲ့ လူငယ်ဘဝရဲ့ နိုးြကားတက်ြကွတဲ့ အရွယ်ေတွကို အြပည့်အဝပိုင်ဆိုင်ချင်တယ်။ မေရရာမှုေတွ၊ ြကီးကျယ်မှုေတွနဲ့ စိတ်ကူးယဉ်မှုေတွ၊ ေတာက်ပခမ်းနား မှုနဲ့ ဖီလာဆန့်ကျင်မှုေတွ ြကမ်းတမ်းခက်ထန်မှုနဲ့သိမ်ေမွ့မှုေတွ တန်းစီြပည့်ေနတဲ့ လူငယ်ဘာဝကို အြပည့်အဝရယူလို ြကပါတယ်။
ြမန်မာအမျိုးသမီးေတွအေနနဲ့ေရာ ဘာေတွအလိုရှိပါသလဲ။ ကုန်ေဈးနှုန်းြကီးြမင့်မှုရဲ့ ဖိစီးမှုဒဏ်ေြကာင့် အား ဆုတ်ြငီးေငွ့ေလာက်ေအာင် အိမ်မှုထိန်းသိမ်းေနရတဲ့ဘဝက လွတ်ေြမာက်ချင်ြကပါတယ်။ လွတ်လပ်စွာေတွးေတာ ြကံဆမိလို့ ခင်ပွန်းြဖစ်သူ အြပစ်ေပးအေရးယူခံရမလား ဒါမှမဟုတ် ကေလးေတွများ ဘဝရဲ့အခွင့်အလမ်းေတွ ဆံုးပါး သွားမလားဆိုတဲ့ စိုးရိမ်ေြကာင့်ြကမှုေတွက ကင်းလွတ်ချင်ြကပါတယ်။ မိသားစုကို ေထာက်ပံ့နိုင်ေအာင် ခန္ဓာကိုယ် ရင်းေနရတဲ့ဘဝက လွတ်ေြမာက်ဖို့ ေတာင့်တေနြကတဲ့အမျိုးသမီးေတွလည်း ေတာ်ေတာ်များများ (အများြကီးကို) ရှိပါ တယ်။
ကျမ ေတွ့ဆံုခဲ့တဲ့ လယ်သမားယာသမားေတွဆိုရင် သူတို့ဆန္ဒအတိုင်း စိုက်ပျိုးထွန်ယက်ချင်ြကတယ်။ မေတာ် မတရားေဈးနှိမ်ခံရြပီး အစိုးရကို မေရာင်းမေနရ ြခိမ်းေြခာက်ခံရတာမျိုးေတွက ကင်းလွတ်ြပီး သူတို့ထွက်ကုန်ေတွကို ကိုယ့်ဆန္ဒနဲ့ကိုယ် ေဈးကွက်တင်ေရာင်းချလိုြကပါတယ်။ သူတို့ဟာ နိစ္စဓူဝ ေြမနဲ့ဖက်ြပီး ဘဝကို ရုန်းကန်ရပ်တည်သူ ေတွပါ။ ဒီလိုြကမ်းတမ်းတဲ့ဘဝေတွအေပါ်မှာ ကျိုးေြကာင်းမဆီေလျာ်တဲ့အမိန့်ေတွနဲ့ နားလည်ရခက်တဲ့ အာဏာပိုင် ေတွေြကာင့် ေနာက်ထပ်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မလိုချင်ြကေတာ့ပါဘူး။
ဒါနဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကေရစီအဖွဲ့ချုပ်အဖွဲ့ဝင် ကျမတို့ေရာ လို့ေမးစရာရှိပါတယ်။ ဘာလို့ ကျမတို့တေတွ တိုင်းြပည် လွတ်ေြမာက်ဖို့ ခက်ခက်ခဲခဲလုပ်ကိုင်ေနပါသလဲ။ ဒီလိုလုပ်ကိုင်ေနတာဟာ ဒီမိုကေရစီအေပါ် မေရမရာနဲ့ အေကာင်း ြမင်ေမျှာ်လင့်ြပီး ထင်ရာလုပ်ကိုင်ေနတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီမိုကေရစီဆိုတာ သူရဲ့ေတာက်ပမှုကို ြကာရှည်ထိန်းနိုင် ေအာင် အြမဲတေစအေရာင်တင်ေပးရတဲ့ ရတနာတပါးြဖစ်တယ်ဆိုတာ ကျမတို့သိပါတယ်။ ပျက်စီးဆံုးရှံုးတာ၊ အခိုးခံရ တာေတွမြဖစ်ေအာင် ကာကွယ်ဖို့ ဒီမိုကေရစီကို မျက်ြခည်မြပတ် ေစာင့်ြကပ်ြကည့်ရှုေနရပါလိမ့်မယ်။
လွတ်လပ်တဲ့ြမန်မာြပည်ကသာ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို တန်ဖိုးထားေလးစားတဲ့နိုင်ငံ တည်ေထာင်နိုင်မှာမို့ လွတ် ေြမာက်ေရးအတွက်ကို ကျမတို့တေတွ ပင်ပင်ပန်းပန်ြကိုးစားေနြကတာြဖစ်ပါတယ်။
တိုင်းြပည်တဝှန်းလှည့်လည်သွားတဲ့အခါ လူေတွက ကျမ ေနအိမ်အကျယ်ချုပ်နဲ့ ေနရတဲ့အချိန်ေတွ၊ ပထမ အြကိမ် ေြခာက်နှစ်နဲ့ ဒုတိယအြကိမ် ဆယ့်ကိုးလေနရတာမှာ ဘယ်လိုခံစားရသလဲလို့ ေမးြကပါတယ်။ မိသားစု မိတ်ေဆွအေပါင်းအသင်းေတွနဲ့ ခွဲခွာြပီး ကျမဘယ်လိုေနခဲ့သလဲေပါ့။ ဒီအာဏာရှင်နိုင်ငံမှာ ယံုြကည်ချက်အတွက် အကျဉ်းချခံရသူကသာ အမှန်တကယ်လွတ်လပ်သူြဖစ်ေနတာ ဂွကျလှတယ်လို့ ကျမြပာချင်ပါတယ်။ မှန်ပါတယ်။ ကျမတို့ဟာ ကျမတို့ရဲ့သာမန်ဘဝလွတ်လပ်ခွင့်ေတွကို ေပးဆပ်ထားရတယ်။ ဒါေပမဲ့ လူသားဘဝရဲ့ တန်ဖိုးအရှိဆံုး ြဖစ်တဲ့ ယံုြကည်ချက်အမှန်တရားအေပါ် ကျမတို့ ြကံ့ြကံ့ခံရပ်ေနခဲ့ြကပါတယ်။
ဒီမှာ ြပည်သူလူထုအတွက် ကျမ အလိုချင်ဆံုးကေတာ့ စစ်မှန်တဲ့လွတ်လပ်ခွင့်ေအာက်မှာ လံုလံုြခံုြခံုေနရဖို့နဲ့ စစ်မှန်တဲ့လံုြခံုမှုေအာက်မှာ လွတ်လွတ်လပ်လပ်ေနနိုင်ဖို့ပါပဲ။ ေြကာက်ရွံ့မှုရဲ့ နံုးချည့်ေသးသိမ်ေစတဲ့ အေနှာင်အဖွဲ့ေတွ ကိုဖယ်ရှားြပီး ြမန်မာြပည်သူေတွဟာ လွတ်လပ်တဲ့လူသားေတွအြဖစ် ေခါင်းေမာ့ဂုဏ်ယူနိုင်သူေတွ ြဖစ်လာမှာကို ကျမ ေတွ့ြမင်လိုပါတယ်။ ကျမတို့အားလံုးအတွက် ပိုြပီးေပျာ်ဖို့ေကာင်းတဲ့၊ လံုြခံုမှုလည်းပိုရှိတဲ့ လူ့ေဘာင်ဘဝ တည် ေဆာက်ဖို့ စည်းစည်းလံုးလံုး ေပျာ်ေပျာ်ရွှင်ရွှင် ြကိုးပမ်းြကတာကို ကျမေတွ့ြမင်လိုပါတယ်။
အထူးသြဖင့် လူငယ်ေတွဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယံုြကည်မှုအြပည့်နဲ့ အနာဂတ်ကိုတက်လှမ်းြပီး တန်ဖိုးရှိတဲ့ စိတ်ဓာတ်ေတွ ြမင့်ြမင့်မားမားနဲ့ စိန်ေခါ်မှုအားလံုးကိုရင်ဆိုင်တာ ကျမေတွ့ြမင်လိုပါတယ်။ "ဒီတိုင်းြပည်ဟာ ဒီေြမကို ချစ်သူ၊ ဒီေြမမှာေန၊ ဒီေြမမှာေသခဲ့သူအားလံုးအတွက် ထိုက်တန်တဲ့တိုင်းြပည်အြဖစ် ဘိုးဘွားအေမွအနှစ်အတွက် ဂုဏ်ယူရြပီ" လို့လည်း ကျမေြပာြပချင်ပါတယ်။ ဒါေတွဟာ စိတ်ကူးယဉ်အိပ်မက်ေတွမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါေတွဟာ ြပည်သူ လူထုရဲ့ဆန္ဒသာ ေနာက်ဆံုးမှာေအာင်ပွဲမုချရရမယ် ဆိုတဲ့ခိုင်မာတဲ့ယံုြကည်မှုနဲ့ ကျမတို့အားလံုး နှစ်နဲ့ချီြကိုးပမ်း လုပ်ေဆာင်ေနတာေတွရဲ့ ပကတိဦးတည်ရာပဲြဖစ်ပါတယ်။
(ဝါရှင်တန်ပို့စ် သတင်းစာနှင့်တွဲထွက်သည့် ၂၀၀၃ ခုနှစ် မတ်လ ၉ ရက်ေန့ထုတ် Parade သတင်းစံုမဂ္ဂဇင်းတွင် ြမန်မာ့ဒီမိုကေရစီေခါင်းေဆာင် ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်ေရးသားသည့် All We Want is Our Freedom ေဆာင်းပါးကို ထိုက်သူနိုင် ဘာသာြပန်ဆိုတင်ြပထားသည်။)
(၂)
ကျမတို့လွတ်လပ်မှုကို ြမှင့်တင်ဖို့ သင်တို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုကိုအသံုးချြကပါ
ကျမတို့ ြမန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီမိုကေရစီအေရးြကိုးပမ်းေဆာင်ရွက်ေနသူေတွဟာ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုများလွန်းတဲ့ လူ့အဖွဲ့ အစည်းမှာ သူ့ကျွန်အြဖစ် ေအးေအးေဆးေဆးေနမယ့်အစား အေြခခံလူ့အခွင့်အေရးအတွက် ရပ်တည်တိုက်ပွဲဝင်ဖို့ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် ေရွးချယ်ြကပါတယ်။ ကျမတို့ရဲ့ ေတာ်လှန်ေရးဟာ တရားမျှတမှုနဲ့ စာနာ နားလည်မှုအေပါ် အရင်းခံ တဲ့ ယံုြကည်မှု ရှိမှသာလျှင် ြဖစ်မယ့်် အြကမ်းမဖက်လှုပ်ရှားမှုတရပ်သာြဖစ်ပါတယ်။
လူဆိုတာ မိမိေကာင်းစားေရးကိုသာအဓိကထားတဲ့ စီးပွားေရးအကျိုးအြမတ်ကိုသာ ေရှးရှုတတ်သူ သတ္တဝါသာ ြဖစ်တယ်လို့ တချို့က ဆိုေကာင်းဆိုပါလိမ့်မယ်။ ဒါေပမယ့် မိမိယံုြကည်ချက်နဲ့ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားေတွကို စွဲကိုင်ြပီး ြပင်းထန်လှတဲ့ အြပစ်ေပးအေရးယူမှုေတွကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ရင်ဆိုင်ဖို့ ြပင်ဆင်ထားတဲ့ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးေတွလည်း ဒုနဲ့ ေဒး ရှိေသးတယ်ဆိုတာကိုြကည့်ယင် အဲဒီအဆိုဟာ ေသးသိမ်ကျဉ်းေြမာင်းလှတယ်ဆိုတာ သိပါလိမ့်မယ်။ ဒီလိုအမျိုး ေကာင်းသမီး၊ အမျိုးေကာင်းသားေတွ ကျမတို့နိုင်ငံမှာ ေြမာက်များစွာရှိေနေသးတာေြကာင့် ကျမလွန်စွာ အားတက်မိ ပါတယ်။
ြမန်မာနိုင်ငံမှာ ေကျာင်းသား၊ ေကျာင်းသူေတွရဲ့ တက်တက်ြကွြကွပါဝင်လှုပ်ရှားမှုေတွေြကာင့် ေတာ်လှန်ေြပာင်း လဲမှုေတွ ေပါ်ေပါက်လာတတ်တဲ့ နိုင်ငံေရးယဉ်ေကျးမှုတရပ်ရှိတယ်လို့ အများကလက်ခံထားြကပါတယ်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်ကေန သူတို့ရဲ့နိုင်ငံေရးဘဝကို အစြပုခဲ့တဲ့ ကျမအေဖ ဗိုလ်ချုပ်ေအာင်ဆန်း အပါအဝင် ငယ်ရွယ်နုနယ်တဲ့ ေခါင်းေဆာင်များေြကာင့် ကျမတို့နိုင်ငံရဲ့ လွတ်လပ်ေရးြကိုးပမ်းလှုပ်ရှားမှုဟာ ေအာင်ပွဲခံခဲ့ရပါတယ်။
ဒီလို ထူးထူးြခားြခား ရဲရင့်တက်ြကွတဲ့ ဆန့်ကျင်အာခံလိုစိတ်ေတွနဲ့ ဩဇာတိက္ကမြကီးမားလှတဲ့ အတိုက်အခံ အဖွဲ့အစည်းမျိုးကို ဘယ်လိုအာဏာရှင်အစိုးရမဆို ပစ်မှတ်ထားေချမှုန်းမှာ အေသအချာပါဘဲ။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ကတည်း က အာဏာရလာတဲ့ ြမန်မာစစ်အစိုးရကေတာ့ အာဏာရြပီးသိတ်မြကာခင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ေကျာင်းသားသမဂ္ဂ အေဆာက်အဦးကို ဖျက်ဆီးခဲ့တဲ့အြပင် ေကျာင်းသားေတွ အသင်းအပင်းဖွဲ့စည်းခွင့်ကိုပါ တရားမဝင်ေြကာင်း ဆံုးြဖတ် ခဲ့ပါတယ်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှာေတာ့ အရပ်သားအေရြခံုထားတဲ့ စစ်အစိုးရတပိုင်း ြမန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီရဲ့ အုပ်ချုပ်မှု ကို ြမန်မာြပည်သူေတွ ဆန့်ကျင်အာခံခဲ့ပါေတာ့တယ်။ တတိုင်းတြပည်လံုးမှာြဖစ်ပွားေနတဲ့ ဆန္ဒြပပွဲေတွကို ထိပ်ဆံုးကေန ဦးေဆာင်ေနတဲ့သူေတွကေတာ့ ေကျာင်းသား ေကျာင်းသူေတွြဖစ်ြပီး သူတို့ရဲ့ အဓိကေတာင်းဆိုချက် ေတွထဲက တခုကေတာ့ ေကျာင်းသားသမဂ္ဂဖွဲ့စည်းခွင့်ဘဲ ြဖစ်ပါတယ်။
ဒီအတွက် စစ်အာဏာရှင်ေတွတံု့ြပန်လိုက်တဲ့အေြဖကေတာ့ သူတို့ကို ပစ်သတ်လိုက်ြကတာပါဘဲ။ ရှစ်နှစ်ေကျာ် ြကာလာတဲ့အထိ ြမန်မာြပည်ကေကျာင်းသား ေကျာင်းသူေတွဟာ မိမိတို့အကျိုးြဖည့်ဆီးေပးြပီး မိမိတို့ အမှန်တကယ် လိုချင်ေတာင့်တလှတဲ့ ေကျာင်းသားအဖွဲ့အစည်းမျိုးကို မတည်ေထာင်နိုင်ေသးပါဘူး။
အခု သိပ်မြကာလှေသးတဲ့ ဒီဇင်ဘာလကေတာင်မှ ေကျာင်းသားသမဂ္ဂဖွဲ့စည်းေရးကိုေတာင်းဆိုတဲ့ ေကျာင်းသား ဆန္ဒြပပွဲတရပ် ေပါ်ေပါက်ခဲ့ြပီး အဲဒီဆန္ဒြပပွဲေတာင်းဆိုချက်ေတွ လျစ်လျူရှုခံခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီဆန္ဒြပပွဲမှာ ပါဝင်သူေတွ ကို အင်အားသံုးြဖိုခွဲခဲ့ြပီး ကျမရဲ့ပါတီြဖစ်တဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကေရစီအဖွဲ့ချုပ်က လူငယ်ပါတီဝင်ေတွကို အဆိုပါဆန္ဒြပပွဲ စီစဉ်ရာမှာ ပါဝင်တယ်ဆိုတဲ့စွပ်စွဲချက်နဲ့ ဖမ်းခဲ့ပါတယ်။ ကျမကိုလည်း ေကျာင်းသားေတွနဲ့ ေတွ့ဆံုေဆွးေနွးခဲ့တယ် ဆိုြပီး စွပ်စွဲခဲ့ပါေသးတယ်။
နိုင်ငံေရးသမားေတွနဲ့ ေကျာင်းသားေတွ ေတွဆံုေဆွးေနွးတာဟာ အစိုးရကို ပုန်ကန်ြခားနားတယ်လို့ အမှန် တကယ်သာ ယူဆေနမယ်ဆိုယင် ကျမတို့နိုင်ငံမှာ ဝမ်းနည်းစိတ်မေကာင်းစရာေတွ ထပ်ြပီးေပါ်ေပါက်လာေတာ့မှာ ြဖစ် ပါတယ်။ ကျမပါတီဟာ ေကျာင်းသားေတွရဲ့ေမျှာ်မှန်းချက်ေတွကို စာနာေထာက်ခံေြကာင်း ဘယ်တံုးကမှာ လျှို့ဝှက် မထားခဲ့ပါဘူး။ ကျမတို့ဟာ မတူညီတဲ့မျိုးဆက်ေတွအြကား နီးစပ်ေအာင် ြကိုးပမ်းေနြပီး ဒီလိုြကိုးပမ်းြခင်းအားြဖင့် ကျမတို့ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ေတွနဲ့ အားထုတ်မှုေတွ ဆက်လက်ရှင်သန်တည်တန့်ြပီး ကျမတို့တိုင်းြပည်ရဲ့ အေသွးအသား ထဲ ေပါင်းစည်းယှက်နွယ်သွားေအာင် ြဖစ်ပါတယ်။
ကျမတို့ဟာ ကိုယ့်ထက်အဆမတန်သာလွန်တဲ့အင်အားေတွကို အံတုယင်း၊ စစ်အာဏာနဲ့ အစိုးရဗျူရိုကရက် ယန္တရား ေပါင်းစည်းထားတဲ့အားကို ဆန့်ကျင်အာခံယင်း တခါတေလမှာ သံသယေတွ ဝင်လာတတ်ပါတယ်။ ဘယ်လို သံသယမျိုးလဲဆိုေတာ့ လက်ရှိအမိန့်အာဏာေတွဟာ အြမဲတမ်းမပျက်မသုဉ်း တည်ရှိမယ့်အရာေတွဘဲလို့ ယံုြကည် ေနသူေတွရဲ့ သံသယေတွပါဘဲ။ လက်ရှိအေြခအေနကိုဘဲ လက်ခံလိုက်တာဟာ အသင့်ေလျှာ်ဆံုးြဖစ်မယ်လို့ နားလည်ယံုြကည်ထားသူေတွ အများြကီးရှိေနတာ အံ့ဩစရာပါဘဲ။
ကျမတို့ဟာ ေြပာင်းလဲဖို့လိုတဲ့ကိစ္စေတွကို ေြပာင်းလဲဖို့စွမ်းအားအေပါ် ယံုြကည်မှုရှိေပမဲ့ အာဏာရှင်စနစ်ကေန လစ်ဘရယ်ဒီမိုကေရစီကို ကူးေြပာင်းဖို့သွားတဲ့ ခရီးလမ်းဟာ လွယ်လိမ့်မယ်၊ ဒါမှမဟုတ် ဒီမိုကေရစီအစိုးရလက်ထက် မှာ ကျမတို့ရဲ့ြပဿနာေတွအားလံုး ေြပေပျာက်သွားလိမ့်မယ်လို့ ဘယ်တုန်းကမှ ထင်ေယာင်မှားခဲ့တာမျိုး မရှိပါဘူး။ ေရှ့မှာ ကျမတို့အတွက် ြကီးမားလှတဲ့စိန်ေခါ်မှုေတွ ေစာင့်ေနတယ်ဆိုတာ ကျမတို့သိသလို တည်ြငိမ်တဲ့ ဒီမိုကေရစီ လူ့အဖွဲ့အစည်းတရပ်တည်ေထာင်ဖို့အတွက် ကျမတို့ရဲ့လှုပ်ရှားရုန်းကန်မှုဟာ ကျမတို့ရဲ့ ဘဝသက်တမ်းမက ြကာြမင့် ေကာင်း ြကာြမင့်လိမ့်မယ်ဆိုတာ ြကိုတင်မှန်းဆထားပါတယ်။
ဒါေပမဲ့ ဒီလို လှုပ်ရှားရုန်းကန်ရာမှာ ကျမတို့ဟာ အထီးကျန်မဟုတ်ဘူးဆိုတာ နားလည်ပါတယ်။ လွတ်လပ်မှုနဲ့ တရားမျှတမှု ရှာေဖွရာမှာ ကျမတို့ကိုဂရုဏာသက်သူေတွ ကမ္ဘာနဲ့အဝှန်း ရှိေနပါတယ်။ လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ အသား အေရာင်မေရွး ေနရာတိုင်းက ခံစားေတွးေတာတတ်တဲ့ လူသားေတွအေနနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ြဖစ်တည်မှုကို လိုလား ေတာင့်တတာဟာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတပ်မက်မှုသက်သက်ထက် အဆေပါင်းများစွာသာလွန်ပါတယ်။ နိုင်ငံေရးအခွင့် အေရးေတွ အြပည့်အဝရှိတဲ့လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ေနထိုင်ခွင့်ရေနတဲ့ ကံေကာင်းလှသူေတွအေနနဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခေတွ ြပည့်နှက်ေနတဲ့ ကျမတို့ကမ္ဘာြကီးရဲ့ အြခားေနရာေတွက ကံမေကာင်းအေြကာင်းမလှသူေတွကိုကူညီဖို့ အင်မတန် လိုအပ်လှပါတယ်။
ကျမတို့လှုပ်ရှားရုန်းကန်မှုရဲ့ တစိတ်တပိုင်းကေတာ့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအေနနဲ့ ကျမတို့ ဆင်းရဲမွဲေတေန ရတာဟာ လံုေလာက်တဲ့ရင်းြမစ်နဲ့ ရင်းနှီးြမှုပ်နှံမှုေတွ ရှားပါးလွန်းလို့မဟုတ်ဘဲ အုပ်ချုပ်မှုေကာင်းေကာင်း ေပါ်ထွန်းေစ တဲ့ အေြခခံအေဆာက်အအံုေတွနဲ့ အေလ့အကျင့်ေတွ နည်းပါးလွန်းလို့သာြဖစ်တယ် ဆိုတာကို သိြမင်နားလည်ေစြခင်း ပါဘဲ။
ဖိနှိပ်လွန်းတဲ့အစိုးရေတွနဲ့ ဆက်ဆံဖို့ ေနာက်တွန့်စိုးရွံ့ြခင်းမရှိတဲ့ နိုင်ငံစံုစီးပွားေရးလုပ်ငန်းြကီးေတွ အများအြပား ရှိေနပါတယ်။ သူတို့အေနနဲ့ ြမန်မာ့စီးပွားေရးမှာ ပါဝင်ပတ်သက်ဖို့ လာေရာက်ရတာဟာ ဒီမိုကေရစီလုပ်ငန်းစဉ်ကို အကူအညီြဖစ်ေစဖို့သာြဖစ်တယ်လို့ အေြကာင်းြပေလ့ရှိပါတယ်။
ဒါေပမဲ့ နိုင်ငံေရးအာဏာနဲ့ စီးပွားေရးကို လက်ဝါးြကီးအုပ်၊ ချမ်းသာြပီးသားလူတစုကိုသာ ပိုမိုချမ်းသာေစတဲ့ ရင်းနှီးြမှုပ်နှံမှုေတွဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ်အတွက် အေြခခံအုတ်ြမစ်ေတွြဖစ်တဲ့ လွတ်လပ်မှုနဲ့ တရားမျှတမှုကို ေဖာ် ေဆာင်ေပးနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါေြကာင့် အေတွးအေခါ်လွတ်လပ်မှုနဲ့ လူသားဆန်တဲ့စိတ်ကူးစံေတွကို ြမှင့်တင်ေပးနိုင်မယ့် စွမ်းအားြဖန့်ကျက်ဖို့ စိတ်ဝင်စားသူ ဘယ်သူမဆို ြမန်မာစစ်အစိုးရနဲ့ စီးပွားေရးလုပ်ေဆာင်ေနတဲ့ ကုမ္ပဏီေတွကို ြပတ်ြပတ်သားသား ဆန့်ကျင်ရပ်တည်သွားပါလို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ ေကျးဇူးြပု၍ ကျမတို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုကို ြမှင့်တင်ဖို့ ရှင်တို့ ရဲ့လွတ်လပ်မှုကို အသံုးချေပးပါလို့ ေတာင်းပန်ပါရေစ။
(ဝါရှင်တန်ြမို့ေတာ် အေမရိကန်တက္ကသိုလ် ဂုဏ်ထူးေဆာင်ပါရဂူဘွဲ့လက်ခံမိန့်ခွန်းကို အေြခခံသည့် New York Times နှင့် International Herald Tribune သတင်းစာေဆာင်းပါး၊ ေဖေဖာ်ဝါရီ ၄ ရက် ၁၉၉၇)
(၃)
ဂျာဝါဟာလားလ်ေနရူး ဆုချီးြမှင့်ပွဲသို့ ေပးပို့သည့်
ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်၏ ဆုလက်ခံမိန့်ခွန်း
နယူးေဒလီ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ၁၉၉၃
သမတြကီး၊ ဒုသမတြကီး၊ ဝန်ြကီးချုပ်၊ ေနရူးဆုေကာ်မတီဝင်များ၊ သံတမန်များ၊ ဂုဏ်သေရရှိဧည့်သည်ေတာ်များနှင့် မိတ်ေဆွများရှင့်
ဒီဆုေပးပွဲ အခါသမယဟာ ခံစားချက်အမျိုးမျိုးကို ေပါ်ေပါက်ေစပါတယ်။ ကျမကို အိန္ဒိယနိုင်ငံက လူေပါင်း များစွာနဲ့ သံေယာဇဉ်တွယ်မိေစတဲ့၊ အားေကာင်းတဲ့ ချစ်ြကည်ရင်းနှီးမှုေနှာင်ြကိုးေတွ ဘံုနိုင်ငံေရးစိတ်ကူးစံေတွရှိပါ တယ်။ ကျမဘဝမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံအေြကာင်း၊ "ပန်ဒစ်ြကီး" လို့ ကျမတို့မိသားစုကအြမဲေခါ်တဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးအေြကာင်း ရင်းနှီးကျွမ်းဝင် မြဖစ်ခဲ့တဲ့အချိန်ကာလဆိုတာ မရှိခဲ့ပါဘူး။ သူ့ကိုအမှတ်တရနဲ့ထူေထာင်ထားတဲ့ နိုင်ငံတကာနားလည် မှုဆုတံဆိပ် ချီးြမှင့်ခံရတာဟာ ကျမအတွက် ဂုဏ်ယူဝမ်းသာစရာြဖစ်ပါတယ်။
တဖက်ကြကည့်ရင် ဒီဆုကို ကျမ လူတဦးချင်းအေနနဲ့ရတာမဟုတ်ဘဲ ြမန်မာနိုင်ငံဒီမိုကေရစီလှုပ်ရှားမှုရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တေယာက်အြဖစ် ရတာကို ေကာင်းေကာင်းသေဘာေပါက်ပါတယ်။ အဲဒါေြကာင့် ကျမမှာ လူသားပီသ တဲ့ ေမတ္တာကရုဏာစိတ်နဲ့ ေကျးဇူးတင်ဝမ်းေြမာက်စိတ် ြပည့်လျှမ်းသွားမိပါတယ်။ ကမ္ဘာတလွှားမှာ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ တိုးတက်ြမင့်မားေရးအတွက် ထူးထူးချွန်ချွန်အကျိုးေဆာင်ခဲ့သူေတွကို ချီးြမှင့်တဲ့ ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးေတွလက်ခံဖို့ ကျမ အေရွးချယ်ခံရတိုင်း အဲသလိုစိတ်မျိုး ြဖစ်ေပါ်တတ်ပါတယ်။ ကျမရဲ့တိုင်းြပည်မှာေတာ့ နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ြပု ေစာင့်ေရှာက်မခံရဘဲ ကျမတို့ြပည်သူလူထုကို လံုြခံုြပီးသိက္ခာရှိတဲ့ဘဝရပ်တည်မှု အာမခံချက်ေပးမယ့် အေြခခံမူေတွ ရပိုင်ခွင့်ေတွရဖို့အတွက် မိမိတို့ရဲ့ဘဝနဲ့ မိမိတို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုသာမက မိမိတို့အသက်ေတွေတာင် စွန့်လွှတ်စွန့်စားေနသူ အမျိုးသား အမျိုးသမီးေတွ အများြကီးရှိေနပါတယ်။ ဒီသတ္တိေြပာင်တဲ့ အမျိုးသား အမျိုးသမီးေတွရဲ့တိုက်ပွဲကို မီးေမာင်းထိုးြပဖို့ အခွင့်အလမ်းရတဲ့အတွက် ကျမေကျးဇူးတင်ပါတယ်။ လူသားနွယ်တရပ်လံုးအတွင်းမှာ သူတို့တေတွ ကိုယ်စား နိုင်ငံတကာနားလည်မှုဆိုင်ရာေနရူးအမှတ်တရဆု လက်ခံခွင့်ရတဲ့အတွက်လည်း ကျမေကျးဇူးတင်ပါတယ်။
ကျမဟာ လွတ်လပ်တဲ့ ဒီမိုကေရစီြမန်မာနိုင်ငံ ေပါ်ထွန်းေရးအတွက် အင်မတန့်ကို စွန့်လွှတ်စေတးခဲ့သူေတွကို ဦးညွတ်ဂုဏ်ြပုချင်တဲ့ဆန္ဒ ြပင်းြပေနသလို အိန္ဒိယနိုင်ငံနဲ့ ကျမရဲ့ေနှာင်ြကိုးေတွကို တဖန်ြပန်ထူေထာင် အေချာကိုင်ဖို့ လည်း ဆန္ဒြပင်းြပေနတဲ့အတွက် ဒီကေန့ လူကိုယ်တိုင်လာေရာက်ြပီး ဆုလက်ခံချင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါေပမဲ့ အေြခအေန မေပးလို့ မြဖစ်နိုင်တဲ့အတွက် ကျမရဲ့ကိုယ်စားအြဖစ် အင်မတန်ချစ်ခင်တဲ့ မိသားစုမိတ်ေဆွလည်းြဖစ်၊ "ဂုဏ်ထူး ေဆာင်" ေဒါ်ေလးလည်းြဖစ်သူကို ထိုက်ထိုက်တန်တန်ေရွးချယ်ခဲ့ပါတယ်။ သူမဟာ ကုလသမဂ္ဂအတွင်းေရးမှူးရံုးရဲ့ ပထမဆံုးြမန်မာလူမျိုး ရံုးအဖွဲ့ဝင်ြဖစ်ြပီး နိုင်ငံတကာနားလည်ေရးအတွက် ထက်ထက်သန်သန်ေဆာ်ဩခဲ့ လက်ေတွ့ ကျင့်သံုးခဲ့သူြဖစ်ပါတယ်။ သူမဟာ ကျမကိုယ်စား ဆုချီးြမှင့်ပွဲနဲ့ထိုက်သင့်တဲ့ ဂုဏ်ြကက်သေရအြပည့်နဲ့ ဆု လက်ခံမယ် ဆိုတာ ကျမယံုြကည်ပါတယ်။
နိုင်ငံတကာနားလည်မှုရှိေရးအတွက် ပန်ဒစ်ေနရူးရဲ့ အကျိုးြပုချက်ေတွက သူ့ဘဝတသက်တာအတွင်း ကမ္ဘာ့ ဇာတ်ခံုေပါ်မှာ သူပါဝင်ကြပခဲ့တဲ့အခန်းထက် ေကျာ်လွန်ြပီး ေထွြပားတဲ့ယဉ်ေကျးမှုဓေလ့ေတွြကား၊ အမျိုးမျိုးအဖံုဖံု ေသာ သေဘာတရားဝါဒေရးရာေတွြကား ကွာဟချက်ကို ကျဉ်းေြမာင်းေလျာ့ကျေစခဲ့ပါတယ်။ ရုပ်ဝတ္ထုစွမ်းပကား ပိုလို့ ပိုလို့တွင်ကျယ်လာတဲ့ကမ္ဘာြကီးမှာ တေလာကလံုးဆိုင်ရာ လူသားတန်ဖိုးစံေတွ ထူေထာင်နိုင်ဖို့ တိုက်ပွဲဝင်ရုန်းကန်ေန ြကတဲ့ ြပည်သူလူအများကို ေနရူးဝိညာဉ်က အားေပးအကျိုးြပုေနပါတယ်။
ကျမအချုပ်အေနှာင်ခံေနရတဲ့ နှစ်ကာလေတွအတွင်းမှာ မဟတ္တမဂန်ဒီနဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးတို့ရဲ့ စကားေတွ စာေတွ ဟာ အစဉ်တစိုက် စိတ်ဓာတ်ြမှင့်တင် အားေပးေနခဲ့ပါတယ်။ ဒီြကီးကျယ်ြမင့်ြမတ်လှတဲ့ အိန္ဒိယအမျိုးသားနှစ်ေယာက် ကို ကျမအေလးစားအြကည်ညိုဆံုး ေရှ့ေဆာင်လမ်းြပေတွ၊ ဆရာသမားေတွ၊ မိတ်ေဆွေတွစာရင်းထဲ ထည့်ထားပါ တယ်။ ကျမ ြပင်ပကမ္ဘာနဲ့ အဆက်ြဖတ်ခံခဲ့ရတဲ့ ေြခာက်နှစ်တာကာလတေလျှာက်လံုး ကျမအိမ်ေရှ့ခန်းမမှာ ပန်ဒစ် ြကီးကိုယ်တိုင်ေရးအထုပ္ပတ္တိထဲက ထာဝရရှင်သန်ေနမယ့်စကားေတွကို ေကာက်နှုတ်ြပီး ပိတ်ကားချပ်ေပါ် ေရးကူး ချိတ်ဆွဲထားပါတယ်။ ဒီစကားေတွဟာ ကျမအေပါ် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စွဲထင်ေနတဲ့အတွက် အဲဒီထဲကတပိုဒ်ကို ကိုးကားပါရေစ။
တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး နှင့် ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရးတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ြဗိတိသျှအုပ်စိုးမှု၏ ဂုဏ်ယူဖွယ်ေအာင်ြမင်ချက်များထဲ ပါဝင် သည်ဟု ကျေနာ်တို့ကို သင်ြကားခဲ့သည်။ ကျေနာ်၏ကိုယ်ပိုင်အသိစိတ်အရ ယင်းတရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့် ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရးကို လံုးဝလိုလားေထာက်ခံပါသည်။ ကျေနာ်သည် စည်းကမ်းရှိရှိေနထိုင်ြခင်းကို နှစ်သက်ြပီး မင်းမဲ့ဝါဒ၊ စည်းကမ်းမဲ့ ဗရုတ်သုက္ခြဖစ်မှုနှင့် စွမ်းေဆာင်ရည်မဲ့မှုကို မနှစ်ြခိုက်ပါ။ သို့ရာတွင် ခါးသီးေသာအေတွ့အြကံုေြကာင့် ြပည်သူလူထုအေပါ် နိုင်ငံေတာ်အစိုးရများက ချမှတ်သည့် တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့် ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး၏ တန်ဖိုးကို ကျေနာ်သံသယြဖစ်မိပါသည်။ တခါတရံတွင် ယင်းတန်ဖိုး အတွက် ေပးေဆာင်ရသည့် စရိတ်မှာ လွန်ကျူးလှြပီး တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ဟူသည်မှာ ြကီးစိုးလွှမ်းမိုးေနသည့် ဂိုဏ်းတရပ်၏ ဆန္ဒ သေဘာထားသာြဖစ်ြပီး ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး ဟူသည်မှာလည်း အေသွးအသားထဲအထိ စိမ့်ဝင်ေနသည့် ေြကာက်ရွံ့မှု၏လွန့်တုန့်ချက် reflex သာြဖစ်သည်။ တခါတရံတွင် တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့်ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး ဟုေခါ်ဆိုြကသည့်အရာမှာ လက်ေတွ့တွင် တရား ဥပေဒနှင့်ြငိမ်ဝပ်ပိြပားြခင်း ကင်းမဲ့မှုဟု ပို၍သင့်ေတာ်စွာေခါ်ေဝါ်နိုင်ေပသည်။ အြပန့်အနှံ့ြဖစ်ေနသည့် ေြကာက်ရွံ့မှုအေပါ် အေြခခံ ထားေသာ မည်သည့်ေအာင်ြမင်မှုမဆို နှစ်လိုဖွယ်ရာြဖစ်နိုင်ရန်ခဲယဉ်းလှြပီး နိုင်ငံေတာ်အစိုးရ၏ အြကပ်ကိုင်ြခိမ်းေြခာက်မှုယန္တရား ေပါ် အေြခခံထားကာ ယင်းယန္တရားနှင့် ခွဲြခားမတည်ရှိနိုင်ေသာ 'ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး' ဆိုသည်မှာလည်း အရပ်ဖက်အုပ်စိုးမှုထက် စစ်ဖက်သိမ်းပိုက်စိုးမိုးမှုနှင့် ပိုတူေနပါသည်။ ကဗျာဆရာြကီး ကဠဏ၏ သက်တမ်းေထာင်ချီရှိြပီြဖစ်သည့် ရာဇတရံဂဏိ အမည်ရှိ ကက်ရှ်မီးယားရာဇဝင်ဇာတ်ေတာ်ြကီးထဲတွင် မင်းနှင့်နိုင်ငံေတာ်အစိုးရတို့က ေစာင့်ထိန်းရန်တာဝန်ရှိေသာ ဓမ္မ (မှန်ေသာတရား) နှင့် အဘယ (အေြကာက်အရွံ့မဲ့မှု) တို့ကို တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့်ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး အဓိပ္ပာယ်ြဖင့် ထပ်တလဲလဲသံုးနှုန်းထားသည်ကို ေတွ့ရှိရသည်။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ဆိုသည်မှာ တရားဥပေဒ မည်ကာမတ္တထက်သာလွန်သလို ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး ဆိုသည်မှာ လည်း ြပည်သူြပည်သားများအေနြဖင့် အေြကာက်အရွံ့မဲ့ြခင်းကို ဆိုလိုခဲ့သည်။ ေြကာက်ရွံ့ထိတ်လန့်ေနေသာ ြပည်သူလူထုအေပါ် 'ြငိမ်ဝပ်ပိြပားမှု' သက်ေရာက်ေစြခင်းထက် အေြကာက်အရွံ့မဲ့မှုကို ပျိုးေထာင်စိမ့်ဝင်ေစသည့်စိတ်ကူးက အများြကီးပို၍ နှစ်လိုဖွယ်ပါ တကား။
အဲဒီအပိုဒ်မှာ ပန်ဒစ်ေနရူး ေဖာ်ြပထားတဲ့ ခံစားချက်ေတွဟာ ကျမရဲ့ခံစားချက်ေတွနဲ့ လံုးဝတထပ်တည်း ြဖစ်ပါ တယ်။ သူနဲ့ကျမ တူညီတာေတွ အများြကီးရှိတယ်လို့ မြကာခဏဆိုသလို ကျမခံစားမိြပီး အေမနဲ့အတူ အိန္ဒိယမှာ ကျမေနတဲ့ကာလေတွတံုးက ပန်ဒစ်ြကီးနဲ့ ပိုရင်းနှီးေအာင်လုပ်နိုင်တဲ့အခွင့်အလမ်း မယူမိခဲ့တာကို ေနာင်တရမိပါ တယ်။ အဲဒီတံုးကေတာ့ သူ့ကို ကျမမိဖေတွရဲ့ မိတ်ေဆွတေယာက်အြဖစ်ေလာက်ဘဲ သေဘာထားမိခဲ့ြပီး တေန့ကျရင် ကျမကိုယ်တိုင်ရဲ့မိတ်ေဆွအြဖစ် သေဘာထားမိမှာကို တခါမှ မစဉ်းစားမိခဲ့ပါဘူး။
ပန်ဒစ်ေနရူးဟာ လူမျိုးေရးနဲ့ အသားအေရာင်တံတိုင်းေတွ မျိုးဆက်တံတိုင်းေတွကို သူ့ရဲ့ ေနွးေထွးတဲ့ လူသား ဆန်မှု ေမတ္တာကရုဏာဓာတ်နဲ့ မြကာခဏြဖတ်ေကျာ်ခဲ့ပါတယ်။ ကျမအေဖဟာ ြမန်မာြပည်လွတ်လပ်ေရးအတွက် လန်ဒန်ကိုသွားေဆွးေနွးတဲ့အခါ ေဒလီမှာခဏနားြပီး ပန်ဒစ်ေနရူးနဲ့တြခားအိန္ဒိယေခါင်းေဆာင်ေတွနဲ့ ေဆွးေနွးခဲ့ပါ တယ်။ ပန်ဒစ်ြကီးဟာ သူ့ထက် (၂၆)နှစ်ငယ်တဲ့ ကျမအေဖအေပါ် ဖခင်စိတ် ချက်ချင်းြပခဲ့ပါတယ်။ အေဖ့ရဲ့ နွမ်း ဖတ်ဖတ် ပါးလှပ်လှပ် ချည်ယူနီေဖာင်းကို ြကင်နာတဲ့မျက်လံုးနဲ့ ေဝဖန်ပိုင်းြခားြပီး အဲဒီအဝတ်အစားနဲ့ အလုပ်ြဖစ်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆံုးြဖတ်ခဲ့ပါတယ်။ ပန်ဒစ်ြကီးက အပ်ချုပ်ဆရာေတွကို ပံုစံကျကျ ထူထူထဲထဲ သိုးေမွှးယူနီေဖာင်း ေလး-ငါးထည် အြမန်ချုပ်ေပးဖို့ စီစဉ်ခဲ့ပါတယ်။ အဂင်္လန်နိုင်ငံဟာ အဲဒီတံုးက တသက်မှာမြကံုဖူးေအာင်ေအးတဲ့ ေဆာင်း ရာသီကိုေတွ့ေနရတာ ြကားရတဲ့အတွက် ပန်ဒစ်ြကီးက အေပါ်ဝတ်ရံုအေနွးထည်ြကီး (ဂရိတ်ကုတ်) တထည်ကိုလည်း တေနရာကဆွဲေပးခဲ့ပါတယ်။ ကျမအေဖရဲ့ လူသိများတဲ့ဓာတ်ပံုတပံုမှာ သူ့အတွက်အေတာ်ေလးြကီးေနတဲ့ အဲဒီ ဂရိတ်ကုတ်ြကီးထဲ ြမုပ်ဝင်ေနတာကို ြပထားပါတယ်။
၁၉၆၀ မှာ ကျမအေမ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာသံအမတ် ခန့်အပ်ခံရတဲ့အခါ ပန်ဒစ်ေနရူးက ရင်းရင်းနှီးနှီး ေနွးေနွး ေထွးေထွး ေစာင့်ေရှာက်ခဲ့ပါတယ်။ အများြပည်သူပွဲလမ်းသဘင်ေတွမှာဆိုရင်လည်း အေမ့ကိုတမင်ေရွးြပီး ေနေကာင်း ကျန်းမာလား ေမးေလ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို လူသားဆန်တဲ့ေနွးေထွးမှုအမူအရာမျိုးေတွနဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးဟာ လူမျိုးမေရွး ဘာသာမေရွး ြပည်သူြပည်သားေတွရဲ့ စိတ်နှလံုးကို ရယူနိုင်ခဲ့တာြဖစ်ပါတယ်။ ဒါ့အြပင် သူ့ရဲ့ဒီမိုကေရစီ ယံုြကည် ချက် နိုင်ငံတကာ့ဝါဒယံုြကည်ချက်ေတွကို လက်မခံသူေတွကေတာင် သူ့ဉာဏ်ပညာနဲ့ ရိုးေြဖာင့်မှုေြကာင့် ေလးစား သွားြကပါတယ်။
ဒီမိုကေရစီနိုင်ငံေရးစနစ်ဟာ ကျမတို့ရဲ့ ေြခာက်ပစ်မကင်းကမ္ဘာြကီးကို ဖိစီးနှိပ်စက်ေနတဲ့ ြပဿနာတပံုတေခါင်း အတွက် အေကာင်းဆံုးေြဖရှင်းချက်ေတွ ေပးစွမ်းနိုင်တယ်လို့ ယံုြကည်ြကတဲ့ ကျမတို့အဖို့ ပန်ဒစ်ေနရူးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တို့ရဲ့ေအာင်ြမင်မှုေတွက အင်မတန့်ကို အားြဖစ်ေစပါတယ်။ ဒီအိန္ဒိယတိုက်ငယ်ဟာ လူမျိုးေတွ၊ ဘာသာစကားေတွနဲ့ အယူဝါဒေတွ အများြကီးရှိေနတဲ့တိုက်ငယ်ြဖစ်တယ်၊ ဒီနိုင်ငံဟာ တုန်လှုပ်ေြခာက်ြခားစရာေကာင်းလှတဲ့ လူမျိုးေရး-ဘာသာေရးအဓိကရုဏ်း၊ အစွန်းေရာက်ဝါဒနဲ့ အြကမ်းဖက်မှုေတွေြကာင့် အေနအထားေတွ ဖရိုဖရဲြဖစ်သွားြပီး လပိုင်း အတွင်းမှာ ကံြကမ္မာနဲ့ချိန်းဆိုချက်အတိုင်း ရင်ေကာ့ေခါင်းေမာ့ြပီး ေရှ့တက်လှမ်းသွားခဲ့တဲ့ နိုင်ငံြဖစ်တယ်၊ လူသားရဲ့ ဝမ်းတွင်းပါဂုဏ်သိက္ခာကို ေလးစားြပီး လွတ်လပ်ဖို့နဲ့ ကိုယ့်ဖာသာကိုယ်အုပ်ချုပ်ဖို့ ထိုက်တန်တဲ့သတ္တဝါအြဖစ် တန်ဖိုးထားတဲ့စနစ်က မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ြပဿနာမရှိဘူး ဆိုတာကို ဒီ ကမ္ဘာ့အြကီးဆံုးဒီမိုကေရစီနိုင်ငံြကီးက အေကာင်းဆံုးသက်ေသြပေနပါတယ်။ ကျမတို့နိုင်ငံလည်း မေဝးေတာ့တဲ့တေန့မှာ ြပည်သူလူထုရဲ့ဆန္ဒသေဘာထား က ေရှ့ေဆာင်လမ်းြပြပီး ဓမ္မ နဲ့ အဘယ တို့စိုးမိုးတဲ့ ဒီမိုကေရစီနိုင်ငံ ြဖစ်လာလိမ့်မယ်လို့ ြမန်မာြပည်သူအများတကာ့ အများစုြကီးက နှစ်နှစ်ကာကာေမျှာ်လင့်ေနပါတယ်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံနဲ့ ြမန်မာနိုင်ငံတို့ဟာ နယ်ေြမချင်းစပ်ေနရံုမကပါဘူး။ ြမန်မာ့ယဉ်ေကျးမှုရဲ့ ေကျာရိုးြဖစ်တဲ့ ဗုဒ္ဓ ဘာသာဟာ အိန္ဒိယေြမေပါ်က ထွက်ေပါ်လာတာြဖစ်ပါတယ်။ ကျမတို့ေခတ်ကာလရဲ့ ဧရာမနည်းပညာတိုးတက်မှု ေတွေြကာင့် ကမ္ဘာြကီးဟာ ပိုြပီးေသးငယ်လာေပမဲ့ ပိုရှုပ်ေထွးြပီး အင်မတန်အန္တရာယ်ြကီးနိုင်စရာ ြဖစ်လာပါတယ်။ ဒီလိုကမ္ဘာြကီးမှာ ဗုဒ္ဓဝါဒကသင်ြကားေပးတဲ့ ေမတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ သည်းခံခွင့်လွှတ်မှု နဲ့ မိမိကိုယ်မိမိထိန်းချုပ်မှုတို့ဟာ တန်ဖိုးရှိလှတဲ့ အရည်အေသွးေတွြဖစ်ပါတယ်။ လူမျိုးအားလံုး လူအားလံုးကို ဘံုလူသားနွယ်ြဖစ်မှုက စည်းေနှာင်ထား တာကို အသိအမှတ်ြပုဖို့၊ တေယာက်ကိုတေယာက် ပိုနားလည်ေစတဲ့ အရည်အေသွးေတွကို ေြမေတာင်ေြမှာက်ေပးဖို့ တခါမှမြကံုဖူးေအာင်ကို လိုအပ်ေနပါြပီ။ သူတို့ရဲ့အေြမာ်အြမင်ကျယ်ေြပာမှုနဲ့ တစိမ်းတရံစာနှလံုးသားေတွကို သိမ်းကျံုးယူနိုင်ခဲ့တဲ့ မဟတ္တမဂန္ဒီ နဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးတို့လို ြကီးကျယ်ြမင့်မားမှု တခါမှမြကံုဖူးေအာင်ကို လိုအပ်ေနပါြပီ။
ဒီကေန့ အိန္ဒိယနိုင်ငံဟာ သူ့ရဲ့ြကီးြမတ်တဲ့ေခါင်းေဆာင်ြကီးေတွရဲ့ အစဉ်အလာအတိုင်း ဆက်လက်ေလျှာက် လှမ်းေနပါတယ်။ ကျမရဲ့နှလံုးသားနဲ့ အင်မတန့်ကိုရင်းနှီးလှတဲ့ ဒီနိုင်ငံကေန နိုင်ငံတကာ့နားလည်မှုဆိုင်ရာဆု လက်ခံ ယူဖို့ ေရွးချယ်ခံရတာဟာ တကယ့်ကိုဂုဏ်ယူစရာြဖစ်ပါတယ်။
သမတြကီးနဲ့ ေနရူးဆုေကာ်မတီဝင်များရှင့်၊ ကျမရဲ့တိုင်းြပည်၊ ကျမရဲ့ြပည်သူေတွနဲ့ ကျမကိုယ်တိုင်ကို ဂုဏ်ြပု တဲ့အတွက် ေကျးဇူးတင်ပါတယ်။
(ေဒါ်သန်းေအးက သမတြကီး ေဒါက်တာရှန်ကာဒါယားရှားမ ထံမှ ေဒါ်စုကိုယ်စား ဆုလက်ခံယူခဲ့သည်။)
ြမန်မာ့ဒီမိုကေရစီေခါင်းေဆာင် ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်က မိမိရဲ့ အေြခခံနိုင်ငံေရးရပ်တည်ချက်နဲ့ ဝါဒသေဘာ ထားကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် ေအာက်တိုဘာလအတွင်းမှာ ြပင်ပသို့ အမှာစကားပါးလိုက်ရာမှာ ေအာက်ေဖာ်ြပပါ မိန့်ခွန်းသံုးခု အတိုင်း ြဖစ်တယ်လို့ ေြပာလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီ မိန့်ခွန်း/ေဆာင်းပါးေတွကေတာ့ --
၁။ "လွတ်လပ်မှုကိုဘဲ ကျမတို့လိုချင်တယ်" Parade မဂ္ဂဇင်း၊ မတ်လ ၉ ရက် ၂၀၀၃
၂။ "ကျမတို့လွတ်လပ်မှုကိုြမှင့်တင်ဖို့ သင်တို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုကိုအသံုးချြကပါ" New York Times သတင်းစာ၊ ေဖေဖာ်ဝါရီ ၄ ရက် ၁၉၉၇ (ဝါရှင်တန်ြမို့ေတာ် အေမရိကန်တက္ကသိုလ်ဂုဏ်ထူးေဆာင်ပါရဂူဘွဲ့လက်ခံမိန့်ခွန်း)
၃။ ေနရူးဆု လက်ခံမိန့်ခွန်း၊ နယူးေဒလီ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ၁၉၉၃
(၁)
လွတ်လပ်မှုကိုဘဲ ကျမတို့လိုချင်တယ်
ြမန်မာနိုင်ငံတဝန်း ခရီးသွားလာရင်း ကျမက လူေတွကို ဘာလို့ဒီမိုကေရစီ လိုချင်တာလဲလို့ ေမးြကည့်မိပါတယ်။ မြကာခဏဆိုသလို အြကားရဆံုးအေြဖကေတာ့ ကျေနာ်တို့ ကျမတို့ လွတ်ေြမာက်ချင်လို့ဆိုတာပါပဲ။ သူတို့ အကျယ် ချဲ့ြပီးမေြပာရဘဲ သူတို့ဘာေြပာတယ်ဆိုတာ ကျမနားလည်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ကံြကမ္မာကို သူတို့ကိုယ်တိုင် ပံုေဖာ် ဆံုးြဖတ်ခွင့်မရှိဘဲ ဖိနှိပ်ခံေနရတာကေန လွတ်ေြမာက်ချင်ြကပါတယ်။ လက်နက်အင်အားေပါ်အေြခြပုတဲ့ အမိန့်ေတွနဲ့ ထင်ရာစိုင်းမှုေတွေအာက် ေရာက်ေနရတဲ့၊ သူတို့ရဲ့ နိစ္စဓူဝြကံုေတွ့ေနရတဲ့ အြဖစ်ေတွကို မလိုချင်ြကေတာ့ပါဘူး။
လူငယ်ေတွကို ကျမက လွတ်လပ်ြခင်းဆိုတာဘာလဲလို့ ေမးြကည့်တဲ့အခါ သူတို့က သူတို့စိတ်ထဲရှိတာေတွကို ရှိတဲ့အတိုင်း ရင်ဖွင့်ေြပာြပချင်တာလို့ဆိုပါတယ်။ သူတို့အသိဉာဏ်ပညာစိန်ေခါ်မှုကို ြဖည့်ဆည်းမေပးနိုင်တဲ့ ပညာ ေရးစနစ်အေပါ် မေကျနပ်ချက်ေတွကို သူတို့ ထုတ်ေဖာ်ေြပာလိုြကပါတယ်။ ေဝဖန်၊ ေဆွးေနွး၊ ြငင်းခံုနိုင်သူေတွြဖစ်ြပီး စုရံုး၊ သီဆို၊ ေအာ်ဟစ်၊ ဩဘာေပးနိုင်ဖို့ ေထာင်ေသာင်းသိန်းမကစုေဝးနိုင်သူေတွ ြဖစ်လိုြကပါတယ်။ ြမန်မာနိုင်ငံက လူငယ်ေတွဟာ ကျယ်ြပန့်လွန်းတဲ့ ေမျှာ်လင့်ချက်ေတွနဲ့ အံမခန်းမှုေတွြပည့်ေနတဲ့ လူငယ်ဘဝရဲ့ နိုးြကားတက်ြကွတဲ့ အရွယ်ေတွကို အြပည့်အဝပိုင်ဆိုင်ချင်တယ်။ မေရရာမှုေတွ၊ ြကီးကျယ်မှုေတွနဲ့ စိတ်ကူးယဉ်မှုေတွ၊ ေတာက်ပခမ်းနား မှုနဲ့ ဖီလာဆန့်ကျင်မှုေတွ ြကမ်းတမ်းခက်ထန်မှုနဲ့သိမ်ေမွ့မှုေတွ တန်းစီြပည့်ေနတဲ့ လူငယ်ဘာဝကို အြပည့်အဝရယူလို ြကပါတယ်။
ြမန်မာအမျိုးသမီးေတွအေနနဲ့ေရာ ဘာေတွအလိုရှိပါသလဲ။ ကုန်ေဈးနှုန်းြကီးြမင့်မှုရဲ့ ဖိစီးမှုဒဏ်ေြကာင့် အား ဆုတ်ြငီးေငွ့ေလာက်ေအာင် အိမ်မှုထိန်းသိမ်းေနရတဲ့ဘဝက လွတ်ေြမာက်ချင်ြကပါတယ်။ လွတ်လပ်စွာေတွးေတာ ြကံဆမိလို့ ခင်ပွန်းြဖစ်သူ အြပစ်ေပးအေရးယူခံရမလား ဒါမှမဟုတ် ကေလးေတွများ ဘဝရဲ့အခွင့်အလမ်းေတွ ဆံုးပါး သွားမလားဆိုတဲ့ စိုးရိမ်ေြကာင့်ြကမှုေတွက ကင်းလွတ်ချင်ြကပါတယ်။ မိသားစုကို ေထာက်ပံ့နိုင်ေအာင် ခန္ဓာကိုယ် ရင်းေနရတဲ့ဘဝက လွတ်ေြမာက်ဖို့ ေတာင့်တေနြကတဲ့အမျိုးသမီးေတွလည်း ေတာ်ေတာ်များများ (အများြကီးကို) ရှိပါ တယ်။
ကျမ ေတွ့ဆံုခဲ့တဲ့ လယ်သမားယာသမားေတွဆိုရင် သူတို့ဆန္ဒအတိုင်း စိုက်ပျိုးထွန်ယက်ချင်ြကတယ်။ မေတာ် မတရားေဈးနှိမ်ခံရြပီး အစိုးရကို မေရာင်းမေနရ ြခိမ်းေြခာက်ခံရတာမျိုးေတွက ကင်းလွတ်ြပီး သူတို့ထွက်ကုန်ေတွကို ကိုယ့်ဆန္ဒနဲ့ကိုယ် ေဈးကွက်တင်ေရာင်းချလိုြကပါတယ်။ သူတို့ဟာ နိစ္စဓူဝ ေြမနဲ့ဖက်ြပီး ဘဝကို ရုန်းကန်ရပ်တည်သူ ေတွပါ။ ဒီလိုြကမ်းတမ်းတဲ့ဘဝေတွအေပါ်မှာ ကျိုးေြကာင်းမဆီေလျာ်တဲ့အမိန့်ေတွနဲ့ နားလည်ရခက်တဲ့ အာဏာပိုင် ေတွေြကာင့် ေနာက်ထပ်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မလိုချင်ြကေတာ့ပါဘူး။
ဒါနဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကေရစီအဖွဲ့ချုပ်အဖွဲ့ဝင် ကျမတို့ေရာ လို့ေမးစရာရှိပါတယ်။ ဘာလို့ ကျမတို့တေတွ တိုင်းြပည် လွတ်ေြမာက်ဖို့ ခက်ခက်ခဲခဲလုပ်ကိုင်ေနပါသလဲ။ ဒီလိုလုပ်ကိုင်ေနတာဟာ ဒီမိုကေရစီအေပါ် မေရမရာနဲ့ အေကာင်း ြမင်ေမျှာ်လင့်ြပီး ထင်ရာလုပ်ကိုင်ေနတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီမိုကေရစီဆိုတာ သူရဲ့ေတာက်ပမှုကို ြကာရှည်ထိန်းနိုင် ေအာင် အြမဲတေစအေရာင်တင်ေပးရတဲ့ ရတနာတပါးြဖစ်တယ်ဆိုတာ ကျမတို့သိပါတယ်။ ပျက်စီးဆံုးရှံုးတာ၊ အခိုးခံရ တာေတွမြဖစ်ေအာင် ကာကွယ်ဖို့ ဒီမိုကေရစီကို မျက်ြခည်မြပတ် ေစာင့်ြကပ်ြကည့်ရှုေနရပါလိမ့်မယ်။
လွတ်လပ်တဲ့ြမန်မာြပည်ကသာ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို တန်ဖိုးထားေလးစားတဲ့နိုင်ငံ တည်ေထာင်နိုင်မှာမို့ လွတ် ေြမာက်ေရးအတွက်ကို ကျမတို့တေတွ ပင်ပင်ပန်းပန်ြကိုးစားေနြကတာြဖစ်ပါတယ်။
တိုင်းြပည်တဝှန်းလှည့်လည်သွားတဲ့အခါ လူေတွက ကျမ ေနအိမ်အကျယ်ချုပ်နဲ့ ေနရတဲ့အချိန်ေတွ၊ ပထမ အြကိမ် ေြခာက်နှစ်နဲ့ ဒုတိယအြကိမ် ဆယ့်ကိုးလေနရတာမှာ ဘယ်လိုခံစားရသလဲလို့ ေမးြကပါတယ်။ မိသားစု မိတ်ေဆွအေပါင်းအသင်းေတွနဲ့ ခွဲခွာြပီး ကျမဘယ်လိုေနခဲ့သလဲေပါ့။ ဒီအာဏာရှင်နိုင်ငံမှာ ယံုြကည်ချက်အတွက် အကျဉ်းချခံရသူကသာ အမှန်တကယ်လွတ်လပ်သူြဖစ်ေနတာ ဂွကျလှတယ်လို့ ကျမြပာချင်ပါတယ်။ မှန်ပါတယ်။ ကျမတို့ဟာ ကျမတို့ရဲ့သာမန်ဘဝလွတ်လပ်ခွင့်ေတွကို ေပးဆပ်ထားရတယ်။ ဒါေပမဲ့ လူသားဘဝရဲ့ တန်ဖိုးအရှိဆံုး ြဖစ်တဲ့ ယံုြကည်ချက်အမှန်တရားအေပါ် ကျမတို့ ြကံ့ြကံ့ခံရပ်ေနခဲ့ြကပါတယ်။
ဒီမှာ ြပည်သူလူထုအတွက် ကျမ အလိုချင်ဆံုးကေတာ့ စစ်မှန်တဲ့လွတ်လပ်ခွင့်ေအာက်မှာ လံုလံုြခံုြခံုေနရဖို့နဲ့ စစ်မှန်တဲ့လံုြခံုမှုေအာက်မှာ လွတ်လွတ်လပ်လပ်ေနနိုင်ဖို့ပါပဲ။ ေြကာက်ရွံ့မှုရဲ့ နံုးချည့်ေသးသိမ်ေစတဲ့ အေနှာင်အဖွဲ့ေတွ ကိုဖယ်ရှားြပီး ြမန်မာြပည်သူေတွဟာ လွတ်လပ်တဲ့လူသားေတွအြဖစ် ေခါင်းေမာ့ဂုဏ်ယူနိုင်သူေတွ ြဖစ်လာမှာကို ကျမ ေတွ့ြမင်လိုပါတယ်။ ကျမတို့အားလံုးအတွက် ပိုြပီးေပျာ်ဖို့ေကာင်းတဲ့၊ လံုြခံုမှုလည်းပိုရှိတဲ့ လူ့ေဘာင်ဘဝ တည် ေဆာက်ဖို့ စည်းစည်းလံုးလံုး ေပျာ်ေပျာ်ရွှင်ရွှင် ြကိုးပမ်းြကတာကို ကျမေတွ့ြမင်လိုပါတယ်။
အထူးသြဖင့် လူငယ်ေတွဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယံုြကည်မှုအြပည့်နဲ့ အနာဂတ်ကိုတက်လှမ်းြပီး တန်ဖိုးရှိတဲ့ စိတ်ဓာတ်ေတွ ြမင့်ြမင့်မားမားနဲ့ စိန်ေခါ်မှုအားလံုးကိုရင်ဆိုင်တာ ကျမေတွ့ြမင်လိုပါတယ်။ "ဒီတိုင်းြပည်ဟာ ဒီေြမကို ချစ်သူ၊ ဒီေြမမှာေန၊ ဒီေြမမှာေသခဲ့သူအားလံုးအတွက် ထိုက်တန်တဲ့တိုင်းြပည်အြဖစ် ဘိုးဘွားအေမွအနှစ်အတွက် ဂုဏ်ယူရြပီ" လို့လည်း ကျမေြပာြပချင်ပါတယ်။ ဒါေတွဟာ စိတ်ကူးယဉ်အိပ်မက်ေတွမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါေတွဟာ ြပည်သူ လူထုရဲ့ဆန္ဒသာ ေနာက်ဆံုးမှာေအာင်ပွဲမုချရရမယ် ဆိုတဲ့ခိုင်မာတဲ့ယံုြကည်မှုနဲ့ ကျမတို့အားလံုး နှစ်နဲ့ချီြကိုးပမ်း လုပ်ေဆာင်ေနတာေတွရဲ့ ပကတိဦးတည်ရာပဲြဖစ်ပါတယ်။
(ဝါရှင်တန်ပို့စ် သတင်းစာနှင့်တွဲထွက်သည့် ၂၀၀၃ ခုနှစ် မတ်လ ၉ ရက်ေန့ထုတ် Parade သတင်းစံုမဂ္ဂဇင်းတွင် ြမန်မာ့ဒီမိုကေရစီေခါင်းေဆာင် ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်ေရးသားသည့် All We Want is Our Freedom ေဆာင်းပါးကို ထိုက်သူနိုင် ဘာသာြပန်ဆိုတင်ြပထားသည်။)
(၂)
ကျမတို့လွတ်လပ်မှုကို ြမှင့်တင်ဖို့ သင်တို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုကိုအသံုးချြကပါ
ကျမတို့ ြမန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီမိုကေရစီအေရးြကိုးပမ်းေဆာင်ရွက်ေနသူေတွဟာ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုများလွန်းတဲ့ လူ့အဖွဲ့ အစည်းမှာ သူ့ကျွန်အြဖစ် ေအးေအးေဆးေဆးေနမယ့်အစား အေြခခံလူ့အခွင့်အေရးအတွက် ရပ်တည်တိုက်ပွဲဝင်ဖို့ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် ေရွးချယ်ြကပါတယ်။ ကျမတို့ရဲ့ ေတာ်လှန်ေရးဟာ တရားမျှတမှုနဲ့ စာနာ နားလည်မှုအေပါ် အရင်းခံ တဲ့ ယံုြကည်မှု ရှိမှသာလျှင် ြဖစ်မယ့်် အြကမ်းမဖက်လှုပ်ရှားမှုတရပ်သာြဖစ်ပါတယ်။
လူဆိုတာ မိမိေကာင်းစားေရးကိုသာအဓိကထားတဲ့ စီးပွားေရးအကျိုးအြမတ်ကိုသာ ေရှးရှုတတ်သူ သတ္တဝါသာ ြဖစ်တယ်လို့ တချို့က ဆိုေကာင်းဆိုပါလိမ့်မယ်။ ဒါေပမယ့် မိမိယံုြကည်ချက်နဲ့ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားေတွကို စွဲကိုင်ြပီး ြပင်းထန်လှတဲ့ အြပစ်ေပးအေရးယူမှုေတွကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ရင်ဆိုင်ဖို့ ြပင်ဆင်ထားတဲ့ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးေတွလည်း ဒုနဲ့ ေဒး ရှိေသးတယ်ဆိုတာကိုြကည့်ယင် အဲဒီအဆိုဟာ ေသးသိမ်ကျဉ်းေြမာင်းလှတယ်ဆိုတာ သိပါလိမ့်မယ်။ ဒီလိုအမျိုး ေကာင်းသမီး၊ အမျိုးေကာင်းသားေတွ ကျမတို့နိုင်ငံမှာ ေြမာက်များစွာရှိေနေသးတာေြကာင့် ကျမလွန်စွာ အားတက်မိ ပါတယ်။
ြမန်မာနိုင်ငံမှာ ေကျာင်းသား၊ ေကျာင်းသူေတွရဲ့ တက်တက်ြကွြကွပါဝင်လှုပ်ရှားမှုေတွေြကာင့် ေတာ်လှန်ေြပာင်း လဲမှုေတွ ေပါ်ေပါက်လာတတ်တဲ့ နိုင်ငံေရးယဉ်ေကျးမှုတရပ်ရှိတယ်လို့ အများကလက်ခံထားြကပါတယ်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်ကေန သူတို့ရဲ့နိုင်ငံေရးဘဝကို အစြပုခဲ့တဲ့ ကျမအေဖ ဗိုလ်ချုပ်ေအာင်ဆန်း အပါအဝင် ငယ်ရွယ်နုနယ်တဲ့ ေခါင်းေဆာင်များေြကာင့် ကျမတို့နိုင်ငံရဲ့ လွတ်လပ်ေရးြကိုးပမ်းလှုပ်ရှားမှုဟာ ေအာင်ပွဲခံခဲ့ရပါတယ်။
ဒီလို ထူးထူးြခားြခား ရဲရင့်တက်ြကွတဲ့ ဆန့်ကျင်အာခံလိုစိတ်ေတွနဲ့ ဩဇာတိက္ကမြကီးမားလှတဲ့ အတိုက်အခံ အဖွဲ့အစည်းမျိုးကို ဘယ်လိုအာဏာရှင်အစိုးရမဆို ပစ်မှတ်ထားေချမှုန်းမှာ အေသအချာပါဘဲ။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ကတည်း က အာဏာရလာတဲ့ ြမန်မာစစ်အစိုးရကေတာ့ အာဏာရြပီးသိတ်မြကာခင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ေကျာင်းသားသမဂ္ဂ အေဆာက်အဦးကို ဖျက်ဆီးခဲ့တဲ့အြပင် ေကျာင်းသားေတွ အသင်းအပင်းဖွဲ့စည်းခွင့်ကိုပါ တရားမဝင်ေြကာင်း ဆံုးြဖတ် ခဲ့ပါတယ်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှာေတာ့ အရပ်သားအေရြခံုထားတဲ့ စစ်အစိုးရတပိုင်း ြမန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီရဲ့ အုပ်ချုပ်မှု ကို ြမန်မာြပည်သူေတွ ဆန့်ကျင်အာခံခဲ့ပါေတာ့တယ်။ တတိုင်းတြပည်လံုးမှာြဖစ်ပွားေနတဲ့ ဆန္ဒြပပွဲေတွကို ထိပ်ဆံုးကေန ဦးေဆာင်ေနတဲ့သူေတွကေတာ့ ေကျာင်းသား ေကျာင်းသူေတွြဖစ်ြပီး သူတို့ရဲ့ အဓိကေတာင်းဆိုချက် ေတွထဲက တခုကေတာ့ ေကျာင်းသားသမဂ္ဂဖွဲ့စည်းခွင့်ဘဲ ြဖစ်ပါတယ်။
ဒီအတွက် စစ်အာဏာရှင်ေတွတံု့ြပန်လိုက်တဲ့အေြဖကေတာ့ သူတို့ကို ပစ်သတ်လိုက်ြကတာပါဘဲ။ ရှစ်နှစ်ေကျာ် ြကာလာတဲ့အထိ ြမန်မာြပည်ကေကျာင်းသား ေကျာင်းသူေတွဟာ မိမိတို့အကျိုးြဖည့်ဆီးေပးြပီး မိမိတို့ အမှန်တကယ် လိုချင်ေတာင့်တလှတဲ့ ေကျာင်းသားအဖွဲ့အစည်းမျိုးကို မတည်ေထာင်နိုင်ေသးပါဘူး။
အခု သိပ်မြကာလှေသးတဲ့ ဒီဇင်ဘာလကေတာင်မှ ေကျာင်းသားသမဂ္ဂဖွဲ့စည်းေရးကိုေတာင်းဆိုတဲ့ ေကျာင်းသား ဆန္ဒြပပွဲတရပ် ေပါ်ေပါက်ခဲ့ြပီး အဲဒီဆန္ဒြပပွဲေတာင်းဆိုချက်ေတွ လျစ်လျူရှုခံခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီဆန္ဒြပပွဲမှာ ပါဝင်သူေတွ ကို အင်အားသံုးြဖိုခွဲခဲ့ြပီး ကျမရဲ့ပါတီြဖစ်တဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကေရစီအဖွဲ့ချုပ်က လူငယ်ပါတီဝင်ေတွကို အဆိုပါဆန္ဒြပပွဲ စီစဉ်ရာမှာ ပါဝင်တယ်ဆိုတဲ့စွပ်စွဲချက်နဲ့ ဖမ်းခဲ့ပါတယ်။ ကျမကိုလည်း ေကျာင်းသားေတွနဲ့ ေတွ့ဆံုေဆွးေနွးခဲ့တယ် ဆိုြပီး စွပ်စွဲခဲ့ပါေသးတယ်။
နိုင်ငံေရးသမားေတွနဲ့ ေကျာင်းသားေတွ ေတွဆံုေဆွးေနွးတာဟာ အစိုးရကို ပုန်ကန်ြခားနားတယ်လို့ အမှန် တကယ်သာ ယူဆေနမယ်ဆိုယင် ကျမတို့နိုင်ငံမှာ ဝမ်းနည်းစိတ်မေကာင်းစရာေတွ ထပ်ြပီးေပါ်ေပါက်လာေတာ့မှာ ြဖစ် ပါတယ်။ ကျမပါတီဟာ ေကျာင်းသားေတွရဲ့ေမျှာ်မှန်းချက်ေတွကို စာနာေထာက်ခံေြကာင်း ဘယ်တံုးကမှာ လျှို့ဝှက် မထားခဲ့ပါဘူး။ ကျမတို့ဟာ မတူညီတဲ့မျိုးဆက်ေတွအြကား နီးစပ်ေအာင် ြကိုးပမ်းေနြပီး ဒီလိုြကိုးပမ်းြခင်းအားြဖင့် ကျမတို့ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ေတွနဲ့ အားထုတ်မှုေတွ ဆက်လက်ရှင်သန်တည်တန့်ြပီး ကျမတို့တိုင်းြပည်ရဲ့ အေသွးအသား ထဲ ေပါင်းစည်းယှက်နွယ်သွားေအာင် ြဖစ်ပါတယ်။
ကျမတို့ဟာ ကိုယ့်ထက်အဆမတန်သာလွန်တဲ့အင်အားေတွကို အံတုယင်း၊ စစ်အာဏာနဲ့ အစိုးရဗျူရိုကရက် ယန္တရား ေပါင်းစည်းထားတဲ့အားကို ဆန့်ကျင်အာခံယင်း တခါတေလမှာ သံသယေတွ ဝင်လာတတ်ပါတယ်။ ဘယ်လို သံသယမျိုးလဲဆိုေတာ့ လက်ရှိအမိန့်အာဏာေတွဟာ အြမဲတမ်းမပျက်မသုဉ်း တည်ရှိမယ့်အရာေတွဘဲလို့ ယံုြကည် ေနသူေတွရဲ့ သံသယေတွပါဘဲ။ လက်ရှိအေြခအေနကိုဘဲ လက်ခံလိုက်တာဟာ အသင့်ေလျှာ်ဆံုးြဖစ်မယ်လို့ နားလည်ယံုြကည်ထားသူေတွ အများြကီးရှိေနတာ အံ့ဩစရာပါဘဲ။
ကျမတို့ဟာ ေြပာင်းလဲဖို့လိုတဲ့ကိစ္စေတွကို ေြပာင်းလဲဖို့စွမ်းအားအေပါ် ယံုြကည်မှုရှိေပမဲ့ အာဏာရှင်စနစ်ကေန လစ်ဘရယ်ဒီမိုကေရစီကို ကူးေြပာင်းဖို့သွားတဲ့ ခရီးလမ်းဟာ လွယ်လိမ့်မယ်၊ ဒါမှမဟုတ် ဒီမိုကေရစီအစိုးရလက်ထက် မှာ ကျမတို့ရဲ့ြပဿနာေတွအားလံုး ေြပေပျာက်သွားလိမ့်မယ်လို့ ဘယ်တုန်းကမှ ထင်ေယာင်မှားခဲ့တာမျိုး မရှိပါဘူး။ ေရှ့မှာ ကျမတို့အတွက် ြကီးမားလှတဲ့စိန်ေခါ်မှုေတွ ေစာင့်ေနတယ်ဆိုတာ ကျမတို့သိသလို တည်ြငိမ်တဲ့ ဒီမိုကေရစီ လူ့အဖွဲ့အစည်းတရပ်တည်ေထာင်ဖို့အတွက် ကျမတို့ရဲ့လှုပ်ရှားရုန်းကန်မှုဟာ ကျမတို့ရဲ့ ဘဝသက်တမ်းမက ြကာြမင့် ေကာင်း ြကာြမင့်လိမ့်မယ်ဆိုတာ ြကိုတင်မှန်းဆထားပါတယ်။
ဒါေပမဲ့ ဒီလို လှုပ်ရှားရုန်းကန်ရာမှာ ကျမတို့ဟာ အထီးကျန်မဟုတ်ဘူးဆိုတာ နားလည်ပါတယ်။ လွတ်လပ်မှုနဲ့ တရားမျှတမှု ရှာေဖွရာမှာ ကျမတို့ကိုဂရုဏာသက်သူေတွ ကမ္ဘာနဲ့အဝှန်း ရှိေနပါတယ်။ လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ အသား အေရာင်မေရွး ေနရာတိုင်းက ခံစားေတွးေတာတတ်တဲ့ လူသားေတွအေနနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ြဖစ်တည်မှုကို လိုလား ေတာင့်တတာဟာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတပ်မက်မှုသက်သက်ထက် အဆေပါင်းများစွာသာလွန်ပါတယ်။ နိုင်ငံေရးအခွင့် အေရးေတွ အြပည့်အဝရှိတဲ့လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ေနထိုင်ခွင့်ရေနတဲ့ ကံေကာင်းလှသူေတွအေနနဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခေတွ ြပည့်နှက်ေနတဲ့ ကျမတို့ကမ္ဘာြကီးရဲ့ အြခားေနရာေတွက ကံမေကာင်းအေြကာင်းမလှသူေတွကိုကူညီဖို့ အင်မတန် လိုအပ်လှပါတယ်။
ကျမတို့လှုပ်ရှားရုန်းကန်မှုရဲ့ တစိတ်တပိုင်းကေတာ့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအေနနဲ့ ကျမတို့ ဆင်းရဲမွဲေတေန ရတာဟာ လံုေလာက်တဲ့ရင်းြမစ်နဲ့ ရင်းနှီးြမှုပ်နှံမှုေတွ ရှားပါးလွန်းလို့မဟုတ်ဘဲ အုပ်ချုပ်မှုေကာင်းေကာင်း ေပါ်ထွန်းေစ တဲ့ အေြခခံအေဆာက်အအံုေတွနဲ့ အေလ့အကျင့်ေတွ နည်းပါးလွန်းလို့သာြဖစ်တယ် ဆိုတာကို သိြမင်နားလည်ေစြခင်း ပါဘဲ။
ဖိနှိပ်လွန်းတဲ့အစိုးရေတွနဲ့ ဆက်ဆံဖို့ ေနာက်တွန့်စိုးရွံ့ြခင်းမရှိတဲ့ နိုင်ငံစံုစီးပွားေရးလုပ်ငန်းြကီးေတွ အများအြပား ရှိေနပါတယ်။ သူတို့အေနနဲ့ ြမန်မာ့စီးပွားေရးမှာ ပါဝင်ပတ်သက်ဖို့ လာေရာက်ရတာဟာ ဒီမိုကေရစီလုပ်ငန်းစဉ်ကို အကူအညီြဖစ်ေစဖို့သာြဖစ်တယ်လို့ အေြကာင်းြပေလ့ရှိပါတယ်။
ဒါေပမဲ့ နိုင်ငံေရးအာဏာနဲ့ စီးပွားေရးကို လက်ဝါးြကီးအုပ်၊ ချမ်းသာြပီးသားလူတစုကိုသာ ပိုမိုချမ်းသာေစတဲ့ ရင်းနှီးြမှုပ်နှံမှုေတွဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ်အတွက် အေြခခံအုတ်ြမစ်ေတွြဖစ်တဲ့ လွတ်လပ်မှုနဲ့ တရားမျှတမှုကို ေဖာ် ေဆာင်ေပးနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါေြကာင့် အေတွးအေခါ်လွတ်လပ်မှုနဲ့ လူသားဆန်တဲ့စိတ်ကူးစံေတွကို ြမှင့်တင်ေပးနိုင်မယ့် စွမ်းအားြဖန့်ကျက်ဖို့ စိတ်ဝင်စားသူ ဘယ်သူမဆို ြမန်မာစစ်အစိုးရနဲ့ စီးပွားေရးလုပ်ေဆာင်ေနတဲ့ ကုမ္ပဏီေတွကို ြပတ်ြပတ်သားသား ဆန့်ကျင်ရပ်တည်သွားပါလို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ ေကျးဇူးြပု၍ ကျမတို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုကို ြမှင့်တင်ဖို့ ရှင်တို့ ရဲ့လွတ်လပ်မှုကို အသံုးချေပးပါလို့ ေတာင်းပန်ပါရေစ။
(ဝါရှင်တန်ြမို့ေတာ် အေမရိကန်တက္ကသိုလ် ဂုဏ်ထူးေဆာင်ပါရဂူဘွဲ့လက်ခံမိန့်ခွန်းကို အေြခခံသည့် New York Times နှင့် International Herald Tribune သတင်းစာေဆာင်းပါး၊ ေဖေဖာ်ဝါရီ ၄ ရက် ၁၉၉၇)
(၃)
ဂျာဝါဟာလားလ်ေနရူး ဆုချီးြမှင့်ပွဲသို့ ေပးပို့သည့်
ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်၏ ဆုလက်ခံမိန့်ခွန်း
နယူးေဒလီ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ၁၉၉၃
သမတြကီး၊ ဒုသမတြကီး၊ ဝန်ြကီးချုပ်၊ ေနရူးဆုေကာ်မတီဝင်များ၊ သံတမန်များ၊ ဂုဏ်သေရရှိဧည့်သည်ေတာ်များနှင့် မိတ်ေဆွများရှင့်
ဒီဆုေပးပွဲ အခါသမယဟာ ခံစားချက်အမျိုးမျိုးကို ေပါ်ေပါက်ေစပါတယ်။ ကျမကို အိန္ဒိယနိုင်ငံက လူေပါင်း များစွာနဲ့ သံေယာဇဉ်တွယ်မိေစတဲ့၊ အားေကာင်းတဲ့ ချစ်ြကည်ရင်းနှီးမှုေနှာင်ြကိုးေတွ ဘံုနိုင်ငံေရးစိတ်ကူးစံေတွရှိပါ တယ်။ ကျမဘဝမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံအေြကာင်း၊ "ပန်ဒစ်ြကီး" လို့ ကျမတို့မိသားစုကအြမဲေခါ်တဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးအေြကာင်း ရင်းနှီးကျွမ်းဝင် မြဖစ်ခဲ့တဲ့အချိန်ကာလဆိုတာ မရှိခဲ့ပါဘူး။ သူ့ကိုအမှတ်တရနဲ့ထူေထာင်ထားတဲ့ နိုင်ငံတကာနားလည် မှုဆုတံဆိပ် ချီးြမှင့်ခံရတာဟာ ကျမအတွက် ဂုဏ်ယူဝမ်းသာစရာြဖစ်ပါတယ်။
တဖက်ကြကည့်ရင် ဒီဆုကို ကျမ လူတဦးချင်းအေနနဲ့ရတာမဟုတ်ဘဲ ြမန်မာနိုင်ငံဒီမိုကေရစီလှုပ်ရှားမှုရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တေယာက်အြဖစ် ရတာကို ေကာင်းေကာင်းသေဘာေပါက်ပါတယ်။ အဲဒါေြကာင့် ကျမမှာ လူသားပီသ တဲ့ ေမတ္တာကရုဏာစိတ်နဲ့ ေကျးဇူးတင်ဝမ်းေြမာက်စိတ် ြပည့်လျှမ်းသွားမိပါတယ်။ ကမ္ဘာတလွှားမှာ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ တိုးတက်ြမင့်မားေရးအတွက် ထူးထူးချွန်ချွန်အကျိုးေဆာင်ခဲ့သူေတွကို ချီးြမှင့်တဲ့ ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးေတွလက်ခံဖို့ ကျမ အေရွးချယ်ခံရတိုင်း အဲသလိုစိတ်မျိုး ြဖစ်ေပါ်တတ်ပါတယ်။ ကျမရဲ့တိုင်းြပည်မှာေတာ့ နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ြပု ေစာင့်ေရှာက်မခံရဘဲ ကျမတို့ြပည်သူလူထုကို လံုြခံုြပီးသိက္ခာရှိတဲ့ဘဝရပ်တည်မှု အာမခံချက်ေပးမယ့် အေြခခံမူေတွ ရပိုင်ခွင့်ေတွရဖို့အတွက် မိမိတို့ရဲ့ဘဝနဲ့ မိမိတို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုသာမက မိမိတို့အသက်ေတွေတာင် စွန့်လွှတ်စွန့်စားေနသူ အမျိုးသား အမျိုးသမီးေတွ အများြကီးရှိေနပါတယ်။ ဒီသတ္တိေြပာင်တဲ့ အမျိုးသား အမျိုးသမီးေတွရဲ့တိုက်ပွဲကို မီးေမာင်းထိုးြပဖို့ အခွင့်အလမ်းရတဲ့အတွက် ကျမေကျးဇူးတင်ပါတယ်။ လူသားနွယ်တရပ်လံုးအတွင်းမှာ သူတို့တေတွ ကိုယ်စား နိုင်ငံတကာနားလည်မှုဆိုင်ရာေနရူးအမှတ်တရဆု လက်ခံခွင့်ရတဲ့အတွက်လည်း ကျမေကျးဇူးတင်ပါတယ်။
ကျမဟာ လွတ်လပ်တဲ့ ဒီမိုကေရစီြမန်မာနိုင်ငံ ေပါ်ထွန်းေရးအတွက် အင်မတန့်ကို စွန့်လွှတ်စေတးခဲ့သူေတွကို ဦးညွတ်ဂုဏ်ြပုချင်တဲ့ဆန္ဒ ြပင်းြပေနသလို အိန္ဒိယနိုင်ငံနဲ့ ကျမရဲ့ေနှာင်ြကိုးေတွကို တဖန်ြပန်ထူေထာင် အေချာကိုင်ဖို့ လည်း ဆန္ဒြပင်းြပေနတဲ့အတွက် ဒီကေန့ လူကိုယ်တိုင်လာေရာက်ြပီး ဆုလက်ခံချင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါေပမဲ့ အေြခအေန မေပးလို့ မြဖစ်နိုင်တဲ့အတွက် ကျမရဲ့ကိုယ်စားအြဖစ် အင်မတန်ချစ်ခင်တဲ့ မိသားစုမိတ်ေဆွလည်းြဖစ်၊ "ဂုဏ်ထူး ေဆာင်" ေဒါ်ေလးလည်းြဖစ်သူကို ထိုက်ထိုက်တန်တန်ေရွးချယ်ခဲ့ပါတယ်။ သူမဟာ ကုလသမဂ္ဂအတွင်းေရးမှူးရံုးရဲ့ ပထမဆံုးြမန်မာလူမျိုး ရံုးအဖွဲ့ဝင်ြဖစ်ြပီး နိုင်ငံတကာနားလည်ေရးအတွက် ထက်ထက်သန်သန်ေဆာ်ဩခဲ့ လက်ေတွ့ ကျင့်သံုးခဲ့သူြဖစ်ပါတယ်။ သူမဟာ ကျမကိုယ်စား ဆုချီးြမှင့်ပွဲနဲ့ထိုက်သင့်တဲ့ ဂုဏ်ြကက်သေရအြပည့်နဲ့ ဆု လက်ခံမယ် ဆိုတာ ကျမယံုြကည်ပါတယ်။
နိုင်ငံတကာနားလည်မှုရှိေရးအတွက် ပန်ဒစ်ေနရူးရဲ့ အကျိုးြပုချက်ေတွက သူ့ဘဝတသက်တာအတွင်း ကမ္ဘာ့ ဇာတ်ခံုေပါ်မှာ သူပါဝင်ကြပခဲ့တဲ့အခန်းထက် ေကျာ်လွန်ြပီး ေထွြပားတဲ့ယဉ်ေကျးမှုဓေလ့ေတွြကား၊ အမျိုးမျိုးအဖံုဖံု ေသာ သေဘာတရားဝါဒေရးရာေတွြကား ကွာဟချက်ကို ကျဉ်းေြမာင်းေလျာ့ကျေစခဲ့ပါတယ်။ ရုပ်ဝတ္ထုစွမ်းပကား ပိုလို့ ပိုလို့တွင်ကျယ်လာတဲ့ကမ္ဘာြကီးမှာ တေလာကလံုးဆိုင်ရာ လူသားတန်ဖိုးစံေတွ ထူေထာင်နိုင်ဖို့ တိုက်ပွဲဝင်ရုန်းကန်ေန ြကတဲ့ ြပည်သူလူအများကို ေနရူးဝိညာဉ်က အားေပးအကျိုးြပုေနပါတယ်။
ကျမအချုပ်အေနှာင်ခံေနရတဲ့ နှစ်ကာလေတွအတွင်းမှာ မဟတ္တမဂန်ဒီနဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးတို့ရဲ့ စကားေတွ စာေတွ ဟာ အစဉ်တစိုက် စိတ်ဓာတ်ြမှင့်တင် အားေပးေနခဲ့ပါတယ်။ ဒီြကီးကျယ်ြမင့်ြမတ်လှတဲ့ အိန္ဒိယအမျိုးသားနှစ်ေယာက် ကို ကျမအေလးစားအြကည်ညိုဆံုး ေရှ့ေဆာင်လမ်းြပေတွ၊ ဆရာသမားေတွ၊ မိတ်ေဆွေတွစာရင်းထဲ ထည့်ထားပါ တယ်။ ကျမ ြပင်ပကမ္ဘာနဲ့ အဆက်ြဖတ်ခံခဲ့ရတဲ့ ေြခာက်နှစ်တာကာလတေလျှာက်လံုး ကျမအိမ်ေရှ့ခန်းမမှာ ပန်ဒစ် ြကီးကိုယ်တိုင်ေရးအထုပ္ပတ္တိထဲက ထာဝရရှင်သန်ေနမယ့်စကားေတွကို ေကာက်နှုတ်ြပီး ပိတ်ကားချပ်ေပါ် ေရးကူး ချိတ်ဆွဲထားပါတယ်။ ဒီစကားေတွဟာ ကျမအေပါ် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စွဲထင်ေနတဲ့အတွက် အဲဒီထဲကတပိုဒ်ကို ကိုးကားပါရေစ။
တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး နှင့် ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရးတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ြဗိတိသျှအုပ်စိုးမှု၏ ဂုဏ်ယူဖွယ်ေအာင်ြမင်ချက်များထဲ ပါဝင် သည်ဟု ကျေနာ်တို့ကို သင်ြကားခဲ့သည်။ ကျေနာ်၏ကိုယ်ပိုင်အသိစိတ်အရ ယင်းတရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့် ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရးကို လံုးဝလိုလားေထာက်ခံပါသည်။ ကျေနာ်သည် စည်းကမ်းရှိရှိေနထိုင်ြခင်းကို နှစ်သက်ြပီး မင်းမဲ့ဝါဒ၊ စည်းကမ်းမဲ့ ဗရုတ်သုက္ခြဖစ်မှုနှင့် စွမ်းေဆာင်ရည်မဲ့မှုကို မနှစ်ြခိုက်ပါ။ သို့ရာတွင် ခါးသီးေသာအေတွ့အြကံုေြကာင့် ြပည်သူလူထုအေပါ် နိုင်ငံေတာ်အစိုးရများက ချမှတ်သည့် တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့် ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး၏ တန်ဖိုးကို ကျေနာ်သံသယြဖစ်မိပါသည်။ တခါတရံတွင် ယင်းတန်ဖိုး အတွက် ေပးေဆာင်ရသည့် စရိတ်မှာ လွန်ကျူးလှြပီး တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ဟူသည်မှာ ြကီးစိုးလွှမ်းမိုးေနသည့် ဂိုဏ်းတရပ်၏ ဆန္ဒ သေဘာထားသာြဖစ်ြပီး ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး ဟူသည်မှာလည်း အေသွးအသားထဲအထိ စိမ့်ဝင်ေနသည့် ေြကာက်ရွံ့မှု၏လွန့်တုန့်ချက် reflex သာြဖစ်သည်။ တခါတရံတွင် တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့်ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး ဟုေခါ်ဆိုြကသည့်အရာမှာ လက်ေတွ့တွင် တရား ဥပေဒနှင့်ြငိမ်ဝပ်ပိြပားြခင်း ကင်းမဲ့မှုဟု ပို၍သင့်ေတာ်စွာေခါ်ေဝါ်နိုင်ေပသည်။ အြပန့်အနှံ့ြဖစ်ေနသည့် ေြကာက်ရွံ့မှုအေပါ် အေြခခံ ထားေသာ မည်သည့်ေအာင်ြမင်မှုမဆို နှစ်လိုဖွယ်ရာြဖစ်နိုင်ရန်ခဲယဉ်းလှြပီး နိုင်ငံေတာ်အစိုးရ၏ အြကပ်ကိုင်ြခိမ်းေြခာက်မှုယန္တရား ေပါ် အေြခခံထားကာ ယင်းယန္တရားနှင့် ခွဲြခားမတည်ရှိနိုင်ေသာ 'ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး' ဆိုသည်မှာလည်း အရပ်ဖက်အုပ်စိုးမှုထက် စစ်ဖက်သိမ်းပိုက်စိုးမိုးမှုနှင့် ပိုတူေနပါသည်။ ကဗျာဆရာြကီး ကဠဏ၏ သက်တမ်းေထာင်ချီရှိြပီြဖစ်သည့် ရာဇတရံဂဏိ အမည်ရှိ ကက်ရှ်မီးယားရာဇဝင်ဇာတ်ေတာ်ြကီးထဲတွင် မင်းနှင့်နိုင်ငံေတာ်အစိုးရတို့က ေစာင့်ထိန်းရန်တာဝန်ရှိေသာ ဓမ္မ (မှန်ေသာတရား) နှင့် အဘယ (အေြကာက်အရွံ့မဲ့မှု) တို့ကို တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့်ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး အဓိပ္ပာယ်ြဖင့် ထပ်တလဲလဲသံုးနှုန်းထားသည်ကို ေတွ့ရှိရသည်။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ဆိုသည်မှာ တရားဥပေဒ မည်ကာမတ္တထက်သာလွန်သလို ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး ဆိုသည်မှာ လည်း ြပည်သူြပည်သားများအေနြဖင့် အေြကာက်အရွံ့မဲ့ြခင်းကို ဆိုလိုခဲ့သည်။ ေြကာက်ရွံ့ထိတ်လန့်ေနေသာ ြပည်သူလူထုအေပါ် 'ြငိမ်ဝပ်ပိြပားမှု' သက်ေရာက်ေစြခင်းထက် အေြကာက်အရွံ့မဲ့မှုကို ပျိုးေထာင်စိမ့်ဝင်ေစသည့်စိတ်ကူးက အများြကီးပို၍ နှစ်လိုဖွယ်ပါ တကား။
အဲဒီအပိုဒ်မှာ ပန်ဒစ်ေနရူး ေဖာ်ြပထားတဲ့ ခံစားချက်ေတွဟာ ကျမရဲ့ခံစားချက်ေတွနဲ့ လံုးဝတထပ်တည်း ြဖစ်ပါ တယ်။ သူနဲ့ကျမ တူညီတာေတွ အများြကီးရှိတယ်လို့ မြကာခဏဆိုသလို ကျမခံစားမိြပီး အေမနဲ့အတူ အိန္ဒိယမှာ ကျမေနတဲ့ကာလေတွတံုးက ပန်ဒစ်ြကီးနဲ့ ပိုရင်းနှီးေအာင်လုပ်နိုင်တဲ့အခွင့်အလမ်း မယူမိခဲ့တာကို ေနာင်တရမိပါ တယ်။ အဲဒီတံုးကေတာ့ သူ့ကို ကျမမိဖေတွရဲ့ မိတ်ေဆွတေယာက်အြဖစ်ေလာက်ဘဲ သေဘာထားမိခဲ့ြပီး တေန့ကျရင် ကျမကိုယ်တိုင်ရဲ့မိတ်ေဆွအြဖစ် သေဘာထားမိမှာကို တခါမှ မစဉ်းစားမိခဲ့ပါဘူး။
ပန်ဒစ်ေနရူးဟာ လူမျိုးေရးနဲ့ အသားအေရာင်တံတိုင်းေတွ မျိုးဆက်တံတိုင်းေတွကို သူ့ရဲ့ ေနွးေထွးတဲ့ လူသား ဆန်မှု ေမတ္တာကရုဏာဓာတ်နဲ့ မြကာခဏြဖတ်ေကျာ်ခဲ့ပါတယ်။ ကျမအေဖဟာ ြမန်မာြပည်လွတ်လပ်ေရးအတွက် လန်ဒန်ကိုသွားေဆွးေနွးတဲ့အခါ ေဒလီမှာခဏနားြပီး ပန်ဒစ်ေနရူးနဲ့တြခားအိန္ဒိယေခါင်းေဆာင်ေတွနဲ့ ေဆွးေနွးခဲ့ပါ တယ်။ ပန်ဒစ်ြကီးဟာ သူ့ထက် (၂၆)နှစ်ငယ်တဲ့ ကျမအေဖအေပါ် ဖခင်စိတ် ချက်ချင်းြပခဲ့ပါတယ်။ အေဖ့ရဲ့ နွမ်း ဖတ်ဖတ် ပါးလှပ်လှပ် ချည်ယူနီေဖာင်းကို ြကင်နာတဲ့မျက်လံုးနဲ့ ေဝဖန်ပိုင်းြခားြပီး အဲဒီအဝတ်အစားနဲ့ အလုပ်ြဖစ်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆံုးြဖတ်ခဲ့ပါတယ်။ ပန်ဒစ်ြကီးက အပ်ချုပ်ဆရာေတွကို ပံုစံကျကျ ထူထူထဲထဲ သိုးေမွှးယူနီေဖာင်း ေလး-ငါးထည် အြမန်ချုပ်ေပးဖို့ စီစဉ်ခဲ့ပါတယ်။ အဂင်္လန်နိုင်ငံဟာ အဲဒီတံုးက တသက်မှာမြကံုဖူးေအာင်ေအးတဲ့ ေဆာင်း ရာသီကိုေတွ့ေနရတာ ြကားရတဲ့အတွက် ပန်ဒစ်ြကီးက အေပါ်ဝတ်ရံုအေနွးထည်ြကီး (ဂရိတ်ကုတ်) တထည်ကိုလည်း တေနရာကဆွဲေပးခဲ့ပါတယ်။ ကျမအေဖရဲ့ လူသိများတဲ့ဓာတ်ပံုတပံုမှာ သူ့အတွက်အေတာ်ေလးြကီးေနတဲ့ အဲဒီ ဂရိတ်ကုတ်ြကီးထဲ ြမုပ်ဝင်ေနတာကို ြပထားပါတယ်။
၁၉၆၀ မှာ ကျမအေမ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာသံအမတ် ခန့်အပ်ခံရတဲ့အခါ ပန်ဒစ်ေနရူးက ရင်းရင်းနှီးနှီး ေနွးေနွး ေထွးေထွး ေစာင့်ေရှာက်ခဲ့ပါတယ်။ အများြပည်သူပွဲလမ်းသဘင်ေတွမှာဆိုရင်လည်း အေမ့ကိုတမင်ေရွးြပီး ေနေကာင်း ကျန်းမာလား ေမးေလ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို လူသားဆန်တဲ့ေနွးေထွးမှုအမူအရာမျိုးေတွနဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးဟာ လူမျိုးမေရွး ဘာသာမေရွး ြပည်သူြပည်သားေတွရဲ့ စိတ်နှလံုးကို ရယူနိုင်ခဲ့တာြဖစ်ပါတယ်။ ဒါ့အြပင် သူ့ရဲ့ဒီမိုကေရစီ ယံုြကည် ချက် နိုင်ငံတကာ့ဝါဒယံုြကည်ချက်ေတွကို လက်မခံသူေတွကေတာင် သူ့ဉာဏ်ပညာနဲ့ ရိုးေြဖာင့်မှုေြကာင့် ေလးစား သွားြကပါတယ်။
ဒီမိုကေရစီနိုင်ငံေရးစနစ်ဟာ ကျမတို့ရဲ့ ေြခာက်ပစ်မကင်းကမ္ဘာြကီးကို ဖိစီးနှိပ်စက်ေနတဲ့ ြပဿနာတပံုတေခါင်း အတွက် အေကာင်းဆံုးေြဖရှင်းချက်ေတွ ေပးစွမ်းနိုင်တယ်လို့ ယံုြကည်ြကတဲ့ ကျမတို့အဖို့ ပန်ဒစ်ေနရူးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တို့ရဲ့ေအာင်ြမင်မှုေတွက အင်မတန့်ကို အားြဖစ်ေစပါတယ်။ ဒီအိန္ဒိယတိုက်ငယ်ဟာ လူမျိုးေတွ၊ ဘာသာစကားေတွနဲ့ အယူဝါဒေတွ အများြကီးရှိေနတဲ့တိုက်ငယ်ြဖစ်တယ်၊ ဒီနိုင်ငံဟာ တုန်လှုပ်ေြခာက်ြခားစရာေကာင်းလှတဲ့ လူမျိုးေရး-ဘာသာေရးအဓိကရုဏ်း၊ အစွန်းေရာက်ဝါဒနဲ့ အြကမ်းဖက်မှုေတွေြကာင့် အေနအထားေတွ ဖရိုဖရဲြဖစ်သွားြပီး လပိုင်း အတွင်းမှာ ကံြကမ္မာနဲ့ချိန်းဆိုချက်အတိုင်း ရင်ေကာ့ေခါင်းေမာ့ြပီး ေရှ့တက်လှမ်းသွားခဲ့တဲ့ နိုင်ငံြဖစ်တယ်၊ လူသားရဲ့ ဝမ်းတွင်းပါဂုဏ်သိက္ခာကို ေလးစားြပီး လွတ်လပ်ဖို့နဲ့ ကိုယ့်ဖာသာကိုယ်အုပ်ချုပ်ဖို့ ထိုက်တန်တဲ့သတ္တဝါအြဖစ် တန်ဖိုးထားတဲ့စနစ်က မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ြပဿနာမရှိဘူး ဆိုတာကို ဒီ ကမ္ဘာ့အြကီးဆံုးဒီမိုကေရစီနိုင်ငံြကီးက အေကာင်းဆံုးသက်ေသြပေနပါတယ်။ ကျမတို့နိုင်ငံလည်း မေဝးေတာ့တဲ့တေန့မှာ ြပည်သူလူထုရဲ့ဆန္ဒသေဘာထား က ေရှ့ေဆာင်လမ်းြပြပီး ဓမ္မ နဲ့ အဘယ တို့စိုးမိုးတဲ့ ဒီမိုကေရစီနိုင်ငံ ြဖစ်လာလိမ့်မယ်လို့ ြမန်မာြပည်သူအများတကာ့ အများစုြကီးက နှစ်နှစ်ကာကာေမျှာ်လင့်ေနပါတယ်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံနဲ့ ြမန်မာနိုင်ငံတို့ဟာ နယ်ေြမချင်းစပ်ေနရံုမကပါဘူး။ ြမန်မာ့ယဉ်ေကျးမှုရဲ့ ေကျာရိုးြဖစ်တဲ့ ဗုဒ္ဓ ဘာသာဟာ အိန္ဒိယေြမေပါ်က ထွက်ေပါ်လာတာြဖစ်ပါတယ်။ ကျမတို့ေခတ်ကာလရဲ့ ဧရာမနည်းပညာတိုးတက်မှု ေတွေြကာင့် ကမ္ဘာြကီးဟာ ပိုြပီးေသးငယ်လာေပမဲ့ ပိုရှုပ်ေထွးြပီး အင်မတန်အန္တရာယ်ြကီးနိုင်စရာ ြဖစ်လာပါတယ်။ ဒီလိုကမ္ဘာြကီးမှာ ဗုဒ္ဓဝါဒကသင်ြကားေပးတဲ့ ေမတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ သည်းခံခွင့်လွှတ်မှု နဲ့ မိမိကိုယ်မိမိထိန်းချုပ်မှုတို့ဟာ တန်ဖိုးရှိလှတဲ့ အရည်အေသွးေတွြဖစ်ပါတယ်။ လူမျိုးအားလံုး လူအားလံုးကို ဘံုလူသားနွယ်ြဖစ်မှုက စည်းေနှာင်ထား တာကို အသိအမှတ်ြပုဖို့၊ တေယာက်ကိုတေယာက် ပိုနားလည်ေစတဲ့ အရည်အေသွးေတွကို ေြမေတာင်ေြမှာက်ေပးဖို့ တခါမှမြကံုဖူးေအာင်ကို လိုအပ်ေနပါြပီ။ သူတို့ရဲ့အေြမာ်အြမင်ကျယ်ေြပာမှုနဲ့ တစိမ်းတရံစာနှလံုးသားေတွကို သိမ်းကျံုးယူနိုင်ခဲ့တဲ့ မဟတ္တမဂန္ဒီ နဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးတို့လို ြကီးကျယ်ြမင့်မားမှု တခါမှမြကံုဖူးေအာင်ကို လိုအပ်ေနပါြပီ။
ဒီကေန့ အိန္ဒိယနိုင်ငံဟာ သူ့ရဲ့ြကီးြမတ်တဲ့ေခါင်းေဆာင်ြကီးေတွရဲ့ အစဉ်အလာအတိုင်း ဆက်လက်ေလျှာက် လှမ်းေနပါတယ်။ ကျမရဲ့နှလံုးသားနဲ့ အင်မတန့်ကိုရင်းနှီးလှတဲ့ ဒီနိုင်ငံကေန နိုင်ငံတကာ့နားလည်မှုဆိုင်ရာဆု လက်ခံ ယူဖို့ ေရွးချယ်ခံရတာဟာ တကယ့်ကိုဂုဏ်ယူစရာြဖစ်ပါတယ်။
သမတြကီးနဲ့ ေနရူးဆုေကာ်မတီဝင်များရှင့်၊ ကျမရဲ့တိုင်းြပည်၊ ကျမရဲ့ြပည်သူေတွနဲ့ ကျမကိုယ်တိုင်ကို ဂုဏ်ြပု တဲ့အတွက် ေကျးဇူးတင်ပါတယ်။
(ေဒါ်သန်းေအးက သမတြကီး ေဒါက်တာရှန်ကာဒါယားရှားမ ထံမှ ေဒါ်စုကိုယ်စား ဆုလက်ခံယူခဲ့သည်။)
ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်၏ အေြခခံရပ်တည်ချက်
ြမန်မာ့ဒီမိုကေရစီေခါင်းေဆာင် ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်က မိမိရဲ့ အေြခခံနိုင်ငံေရးရပ်တည်ချက်နဲ့ ဝါဒသေဘာ ထားကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် ေအာက်တိုဘာလအတွင်းမှာ ြပင်ပသို့ အမှာစကားပါးလိုက်ရာမှာ ေအာက်ေဖာ်ြပပါ မိန့်ခွန်းသံုးခု အတိုင်း ြဖစ်တယ်လို့ ေြပာလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီ မိန့်ခွန်း/ေဆာင်းပါးေတွကေတာ့ --
၁။ "လွတ်လပ်မှုကိုဘဲ ကျမတို့လိုချင်တယ်" Parade မဂ္ဂဇင်း၊ မတ်လ ၉ ရက် ၂၀၀၃
၂။ "ကျမတို့လွတ်လပ်မှုကိုြမှင့်တင်ဖို့ သင်တို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုကိုအသံုးချြကပါ" New York Times သတင်းစာ၊ ေဖေဖာ်ဝါရီ ၄ ရက် ၁၉၉၇ (ဝါရှင်တန်ြမို့ေတာ် အေမရိကန်တက္ကသိုလ်ဂုဏ်ထူးေဆာင်ပါရဂူဘွဲ့လက်ခံမိန့်ခွန်း)
၃။ ေနရူးဆု လက်ခံမိန့်ခွန်း၊ နယူးေဒလီ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ၁၉၉၃
(၁)
လွတ်လပ်မှုကိုဘဲ ကျမတို့လိုချင်တယ်
ြမန်မာနိုင်ငံတဝန်း ခရီးသွားလာရင်း ကျမက လူေတွကို ဘာလို့ဒီမိုကေရစီ လိုချင်တာလဲလို့ ေမးြကည့်မိပါတယ်။ မြကာခဏဆိုသလို အြကားရဆံုးအေြဖကေတာ့ ကျေနာ်တို့ ကျမတို့ လွတ်ေြမာက်ချင်လို့ဆိုတာပါပဲ။ သူတို့ အကျယ် ချဲ့ြပီးမေြပာရဘဲ သူတို့ဘာေြပာတယ်ဆိုတာ ကျမနားလည်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ကံြကမ္မာကို သူတို့ကိုယ်တိုင် ပံုေဖာ် ဆံုးြဖတ်ခွင့်မရှိဘဲ ဖိနှိပ်ခံေနရတာကေန လွတ်ေြမာက်ချင်ြကပါတယ်။ လက်နက်အင်အားေပါ်အေြခြပုတဲ့ အမိန့်ေတွနဲ့ ထင်ရာစိုင်းမှုေတွေအာက် ေရာက်ေနရတဲ့၊ သူတို့ရဲ့ နိစ္စဓူဝြကံုေတွ့ေနရတဲ့ အြဖစ်ေတွကို မလိုချင်ြကေတာ့ပါဘူး။
လူငယ်ေတွကို ကျမက လွတ်လပ်ြခင်းဆိုတာဘာလဲလို့ ေမးြကည့်တဲ့အခါ သူတို့က သူတို့စိတ်ထဲရှိတာေတွကို ရှိတဲ့အတိုင်း ရင်ဖွင့်ေြပာြပချင်တာလို့ဆိုပါတယ်။ သူတို့အသိဉာဏ်ပညာစိန်ေခါ်မှုကို ြဖည့်ဆည်းမေပးနိုင်တဲ့ ပညာ ေရးစနစ်အေပါ် မေကျနပ်ချက်ေတွကို သူတို့ ထုတ်ေဖာ်ေြပာလိုြကပါတယ်။ ေဝဖန်၊ ေဆွးေနွး၊ ြငင်းခံုနိုင်သူေတွြဖစ်ြပီး စုရံုး၊ သီဆို၊ ေအာ်ဟစ်၊ ဩဘာေပးနိုင်ဖို့ ေထာင်ေသာင်းသိန်းမကစုေဝးနိုင်သူေတွ ြဖစ်လိုြကပါတယ်။ ြမန်မာနိုင်ငံက လူငယ်ေတွဟာ ကျယ်ြပန့်လွန်းတဲ့ ေမျှာ်လင့်ချက်ေတွနဲ့ အံမခန်းမှုေတွြပည့်ေနတဲ့ လူငယ်ဘဝရဲ့ နိုးြကားတက်ြကွတဲ့ အရွယ်ေတွကို အြပည့်အဝပိုင်ဆိုင်ချင်တယ်။ မေရရာမှုေတွ၊ ြကီးကျယ်မှုေတွနဲ့ စိတ်ကူးယဉ်မှုေတွ၊ ေတာက်ပခမ်းနား မှုနဲ့ ဖီလာဆန့်ကျင်မှုေတွ ြကမ်းတမ်းခက်ထန်မှုနဲ့သိမ်ေမွ့မှုေတွ တန်းစီြပည့်ေနတဲ့ လူငယ်ဘာဝကို အြပည့်အဝရယူလို ြကပါတယ်။
ြမန်မာအမျိုးသမီးေတွအေနနဲ့ေရာ ဘာေတွအလိုရှိပါသလဲ။ ကုန်ေဈးနှုန်းြကီးြမင့်မှုရဲ့ ဖိစီးမှုဒဏ်ေြကာင့် အား ဆုတ်ြငီးေငွ့ေလာက်ေအာင် အိမ်မှုထိန်းသိမ်းေနရတဲ့ဘဝက လွတ်ေြမာက်ချင်ြကပါတယ်။ လွတ်လပ်စွာေတွးေတာ ြကံဆမိလို့ ခင်ပွန်းြဖစ်သူ အြပစ်ေပးအေရးယူခံရမလား ဒါမှမဟုတ် ကေလးေတွများ ဘဝရဲ့အခွင့်အလမ်းေတွ ဆံုးပါး သွားမလားဆိုတဲ့ စိုးရိမ်ေြကာင့်ြကမှုေတွက ကင်းလွတ်ချင်ြကပါတယ်။ မိသားစုကို ေထာက်ပံ့နိုင်ေအာင် ခန္ဓာကိုယ် ရင်းေနရတဲ့ဘဝက လွတ်ေြမာက်ဖို့ ေတာင့်တေနြကတဲ့အမျိုးသမီးေတွလည်း ေတာ်ေတာ်များများ (အများြကီးကို) ရှိပါ တယ်။
ကျမ ေတွ့ဆံုခဲ့တဲ့ လယ်သမားယာသမားေတွဆိုရင် သူတို့ဆန္ဒအတိုင်း စိုက်ပျိုးထွန်ယက်ချင်ြကတယ်။ မေတာ် မတရားေဈးနှိမ်ခံရြပီး အစိုးရကို မေရာင်းမေနရ ြခိမ်းေြခာက်ခံရတာမျိုးေတွက ကင်းလွတ်ြပီး သူတို့ထွက်ကုန်ေတွကို ကိုယ့်ဆန္ဒနဲ့ကိုယ် ေဈးကွက်တင်ေရာင်းချလိုြကပါတယ်။ သူတို့ဟာ နိစ္စဓူဝ ေြမနဲ့ဖက်ြပီး ဘဝကို ရုန်းကန်ရပ်တည်သူ ေတွပါ။ ဒီလိုြကမ်းတမ်းတဲ့ဘဝေတွအေပါ်မှာ ကျိုးေြကာင်းမဆီေလျာ်တဲ့အမိန့်ေတွနဲ့ နားလည်ရခက်တဲ့ အာဏာပိုင် ေတွေြကာင့် ေနာက်ထပ်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မလိုချင်ြကေတာ့ပါဘူး။
ဒါနဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကေရစီအဖွဲ့ချုပ်အဖွဲ့ဝင် ကျမတို့ေရာ လို့ေမးစရာရှိပါတယ်။ ဘာလို့ ကျမတို့တေတွ တိုင်းြပည် လွတ်ေြမာက်ဖို့ ခက်ခက်ခဲခဲလုပ်ကိုင်ေနပါသလဲ။ ဒီလိုလုပ်ကိုင်ေနတာဟာ ဒီမိုကေရစီအေပါ် မေရမရာနဲ့ အေကာင်း ြမင်ေမျှာ်လင့်ြပီး ထင်ရာလုပ်ကိုင်ေနတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီမိုကေရစီဆိုတာ သူရဲ့ေတာက်ပမှုကို ြကာရှည်ထိန်းနိုင် ေအာင် အြမဲတေစအေရာင်တင်ေပးရတဲ့ ရတနာတပါးြဖစ်တယ်ဆိုတာ ကျမတို့သိပါတယ်။ ပျက်စီးဆံုးရှံုးတာ၊ အခိုးခံရ တာေတွမြဖစ်ေအာင် ကာကွယ်ဖို့ ဒီမိုကေရစီကို မျက်ြခည်မြပတ် ေစာင့်ြကပ်ြကည့်ရှုေနရပါလိမ့်မယ်။
လွတ်လပ်တဲ့ြမန်မာြပည်ကသာ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို တန်ဖိုးထားေလးစားတဲ့နိုင်ငံ တည်ေထာင်နိုင်မှာမို့ လွတ် ေြမာက်ေရးအတွက်ကို ကျမတို့တေတွ ပင်ပင်ပန်းပန်ြကိုးစားေနြကတာြဖစ်ပါတယ်။
တိုင်းြပည်တဝှန်းလှည့်လည်သွားတဲ့အခါ လူေတွက ကျမ ေနအိမ်အကျယ်ချုပ်နဲ့ ေနရတဲ့အချိန်ေတွ၊ ပထမ အြကိမ် ေြခာက်နှစ်နဲ့ ဒုတိယအြကိမ် ဆယ့်ကိုးလေနရတာမှာ ဘယ်လိုခံစားရသလဲလို့ ေမးြကပါတယ်။ မိသားစု မိတ်ေဆွအေပါင်းအသင်းေတွနဲ့ ခွဲခွာြပီး ကျမဘယ်လိုေနခဲ့သလဲေပါ့။ ဒီအာဏာရှင်နိုင်ငံမှာ ယံုြကည်ချက်အတွက် အကျဉ်းချခံရသူကသာ အမှန်တကယ်လွတ်လပ်သူြဖစ်ေနတာ ဂွကျလှတယ်လို့ ကျမြပာချင်ပါတယ်။ မှန်ပါတယ်။ ကျမတို့ဟာ ကျမတို့ရဲ့သာမန်ဘဝလွတ်လပ်ခွင့်ေတွကို ေပးဆပ်ထားရတယ်။ ဒါေပမဲ့ လူသားဘဝရဲ့ တန်ဖိုးအရှိဆံုး ြဖစ်တဲ့ ယံုြကည်ချက်အမှန်တရားအေပါ် ကျမတို့ ြကံ့ြကံ့ခံရပ်ေနခဲ့ြကပါတယ်။
ဒီမှာ ြပည်သူလူထုအတွက် ကျမ အလိုချင်ဆံုးကေတာ့ စစ်မှန်တဲ့လွတ်လပ်ခွင့်ေအာက်မှာ လံုလံုြခံုြခံုေနရဖို့နဲ့ စစ်မှန်တဲ့လံုြခံုမှုေအာက်မှာ လွတ်လွတ်လပ်လပ်ေနနိုင်ဖို့ပါပဲ။ ေြကာက်ရွံ့မှုရဲ့ နံုးချည့်ေသးသိမ်ေစတဲ့ အေနှာင်အဖွဲ့ေတွ ကိုဖယ်ရှားြပီး ြမန်မာြပည်သူေတွဟာ လွတ်လပ်တဲ့လူသားေတွအြဖစ် ေခါင်းေမာ့ဂုဏ်ယူနိုင်သူေတွ ြဖစ်လာမှာကို ကျမ ေတွ့ြမင်လိုပါတယ်။ ကျမတို့အားလံုးအတွက် ပိုြပီးေပျာ်ဖို့ေကာင်းတဲ့၊ လံုြခံုမှုလည်းပိုရှိတဲ့ လူ့ေဘာင်ဘဝ တည် ေဆာက်ဖို့ စည်းစည်းလံုးလံုး ေပျာ်ေပျာ်ရွှင်ရွှင် ြကိုးပမ်းြကတာကို ကျမေတွ့ြမင်လိုပါတယ်။
အထူးသြဖင့် လူငယ်ေတွဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယံုြကည်မှုအြပည့်နဲ့ အနာဂတ်ကိုတက်လှမ်းြပီး တန်ဖိုးရှိတဲ့ စိတ်ဓာတ်ေတွ ြမင့်ြမင့်မားမားနဲ့ စိန်ေခါ်မှုအားလံုးကိုရင်ဆိုင်တာ ကျမေတွ့ြမင်လိုပါတယ်။ "ဒီတိုင်းြပည်ဟာ ဒီေြမကို ချစ်သူ၊ ဒီေြမမှာေန၊ ဒီေြမမှာေသခဲ့သူအားလံုးအတွက် ထိုက်တန်တဲ့တိုင်းြပည်အြဖစ် ဘိုးဘွားအေမွအနှစ်အတွက် ဂုဏ်ယူရြပီ" လို့လည်း ကျမေြပာြပချင်ပါတယ်။ ဒါေတွဟာ စိတ်ကူးယဉ်အိပ်မက်ေတွမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါေတွဟာ ြပည်သူ လူထုရဲ့ဆန္ဒသာ ေနာက်ဆံုးမှာေအာင်ပွဲမုချရရမယ် ဆိုတဲ့ခိုင်မာတဲ့ယံုြကည်မှုနဲ့ ကျမတို့အားလံုး နှစ်နဲ့ချီြကိုးပမ်း လုပ်ေဆာင်ေနတာေတွရဲ့ ပကတိဦးတည်ရာပဲြဖစ်ပါတယ်။
(ဝါရှင်တန်ပို့စ် သတင်းစာနှင့်တွဲထွက်သည့် ၂၀၀၃ ခုနှစ် မတ်လ ၉ ရက်ေန့ထုတ် Parade သတင်းစံုမဂ္ဂဇင်းတွင် ြမန်မာ့ဒီမိုကေရစီေခါင်းေဆာင် ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်ေရးသားသည့် All We Want is Our Freedom ေဆာင်းပါးကို ထိုက်သူနိုင် ဘာသာြပန်ဆိုတင်ြပထားသည်။)
(၂)
ကျမတို့လွတ်လပ်မှုကို ြမှင့်တင်ဖို့ သင်တို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုကိုအသံုးချြကပါ
ကျမတို့ ြမန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီမိုကေရစီအေရးြကိုးပမ်းေဆာင်ရွက်ေနသူေတွဟာ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုများလွန်းတဲ့ လူ့အဖွဲ့ အစည်းမှာ သူ့ကျွန်အြဖစ် ေအးေအးေဆးေဆးေနမယ့်အစား အေြခခံလူ့အခွင့်အေရးအတွက် ရပ်တည်တိုက်ပွဲဝင်ဖို့ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် ေရွးချယ်ြကပါတယ်။ ကျမတို့ရဲ့ ေတာ်လှန်ေရးဟာ တရားမျှတမှုနဲ့ စာနာ နားလည်မှုအေပါ် အရင်းခံ တဲ့ ယံုြကည်မှု ရှိမှသာလျှင် ြဖစ်မယ့်် အြကမ်းမဖက်လှုပ်ရှားမှုတရပ်သာြဖစ်ပါတယ်။
လူဆိုတာ မိမိေကာင်းစားေရးကိုသာအဓိကထားတဲ့ စီးပွားေရးအကျိုးအြမတ်ကိုသာ ေရှးရှုတတ်သူ သတ္တဝါသာ ြဖစ်တယ်လို့ တချို့က ဆိုေကာင်းဆိုပါလိမ့်မယ်။ ဒါေပမယ့် မိမိယံုြကည်ချက်နဲ့ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားေတွကို စွဲကိုင်ြပီး ြပင်းထန်လှတဲ့ အြပစ်ေပးအေရးယူမှုေတွကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ရင်ဆိုင်ဖို့ ြပင်ဆင်ထားတဲ့ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးေတွလည်း ဒုနဲ့ ေဒး ရှိေသးတယ်ဆိုတာကိုြကည့်ယင် အဲဒီအဆိုဟာ ေသးသိမ်ကျဉ်းေြမာင်းလှတယ်ဆိုတာ သိပါလိမ့်မယ်။ ဒီလိုအမျိုး ေကာင်းသမီး၊ အမျိုးေကာင်းသားေတွ ကျမတို့နိုင်ငံမှာ ေြမာက်များစွာရှိေနေသးတာေြကာင့် ကျမလွန်စွာ အားတက်မိ ပါတယ်။
ြမန်မာနိုင်ငံမှာ ေကျာင်းသား၊ ေကျာင်းသူေတွရဲ့ တက်တက်ြကွြကွပါဝင်လှုပ်ရှားမှုေတွေြကာင့် ေတာ်လှန်ေြပာင်း လဲမှုေတွ ေပါ်ေပါက်လာတတ်တဲ့ နိုင်ငံေရးယဉ်ေကျးမှုတရပ်ရှိတယ်လို့ အများကလက်ခံထားြကပါတယ်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်ကေန သူတို့ရဲ့နိုင်ငံေရးဘဝကို အစြပုခဲ့တဲ့ ကျမအေဖ ဗိုလ်ချုပ်ေအာင်ဆန်း အပါအဝင် ငယ်ရွယ်နုနယ်တဲ့ ေခါင်းေဆာင်များေြကာင့် ကျမတို့နိုင်ငံရဲ့ လွတ်လပ်ေရးြကိုးပမ်းလှုပ်ရှားမှုဟာ ေအာင်ပွဲခံခဲ့ရပါတယ်။
ဒီလို ထူးထူးြခားြခား ရဲရင့်တက်ြကွတဲ့ ဆန့်ကျင်အာခံလိုစိတ်ေတွနဲ့ ဩဇာတိက္ကမြကီးမားလှတဲ့ အတိုက်အခံ အဖွဲ့အစည်းမျိုးကို ဘယ်လိုအာဏာရှင်အစိုးရမဆို ပစ်မှတ်ထားေချမှုန်းမှာ အေသအချာပါဘဲ။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ကတည်း က အာဏာရလာတဲ့ ြမန်မာစစ်အစိုးရကေတာ့ အာဏာရြပီးသိတ်မြကာခင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ေကျာင်းသားသမဂ္ဂ အေဆာက်အဦးကို ဖျက်ဆီးခဲ့တဲ့အြပင် ေကျာင်းသားေတွ အသင်းအပင်းဖွဲ့စည်းခွင့်ကိုပါ တရားမဝင်ေြကာင်း ဆံုးြဖတ် ခဲ့ပါတယ်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှာေတာ့ အရပ်သားအေရြခံုထားတဲ့ စစ်အစိုးရတပိုင်း ြမန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီရဲ့ အုပ်ချုပ်မှု ကို ြမန်မာြပည်သူေတွ ဆန့်ကျင်အာခံခဲ့ပါေတာ့တယ်။ တတိုင်းတြပည်လံုးမှာြဖစ်ပွားေနတဲ့ ဆန္ဒြပပွဲေတွကို ထိပ်ဆံုးကေန ဦးေဆာင်ေနတဲ့သူေတွကေတာ့ ေကျာင်းသား ေကျာင်းသူေတွြဖစ်ြပီး သူတို့ရဲ့ အဓိကေတာင်းဆိုချက် ေတွထဲက တခုကေတာ့ ေကျာင်းသားသမဂ္ဂဖွဲ့စည်းခွင့်ဘဲ ြဖစ်ပါတယ်။
ဒီအတွက် စစ်အာဏာရှင်ေတွတံု့ြပန်လိုက်တဲ့အေြဖကေတာ့ သူတို့ကို ပစ်သတ်လိုက်ြကတာပါဘဲ။ ရှစ်နှစ်ေကျာ် ြကာလာတဲ့အထိ ြမန်မာြပည်ကေကျာင်းသား ေကျာင်းသူေတွဟာ မိမိတို့အကျိုးြဖည့်ဆီးေပးြပီး မိမိတို့ အမှန်တကယ် လိုချင်ေတာင့်တလှတဲ့ ေကျာင်းသားအဖွဲ့အစည်းမျိုးကို မတည်ေထာင်နိုင်ေသးပါဘူး။
အခု သိပ်မြကာလှေသးတဲ့ ဒီဇင်ဘာလကေတာင်မှ ေကျာင်းသားသမဂ္ဂဖွဲ့စည်းေရးကိုေတာင်းဆိုတဲ့ ေကျာင်းသား ဆန္ဒြပပွဲတရပ် ေပါ်ေပါက်ခဲ့ြပီး အဲဒီဆန္ဒြပပွဲေတာင်းဆိုချက်ေတွ လျစ်လျူရှုခံခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီဆန္ဒြပပွဲမှာ ပါဝင်သူေတွ ကို အင်အားသံုးြဖိုခွဲခဲ့ြပီး ကျမရဲ့ပါတီြဖစ်တဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကေရစီအဖွဲ့ချုပ်က လူငယ်ပါတီဝင်ေတွကို အဆိုပါဆန္ဒြပပွဲ စီစဉ်ရာမှာ ပါဝင်တယ်ဆိုတဲ့စွပ်စွဲချက်နဲ့ ဖမ်းခဲ့ပါတယ်။ ကျမကိုလည်း ေကျာင်းသားေတွနဲ့ ေတွ့ဆံုေဆွးေနွးခဲ့တယ် ဆိုြပီး စွပ်စွဲခဲ့ပါေသးတယ်။
နိုင်ငံေရးသမားေတွနဲ့ ေကျာင်းသားေတွ ေတွဆံုေဆွးေနွးတာဟာ အစိုးရကို ပုန်ကန်ြခားနားတယ်လို့ အမှန် တကယ်သာ ယူဆေနမယ်ဆိုယင် ကျမတို့နိုင်ငံမှာ ဝမ်းနည်းစိတ်မေကာင်းစရာေတွ ထပ်ြပီးေပါ်ေပါက်လာေတာ့မှာ ြဖစ် ပါတယ်။ ကျမပါတီဟာ ေကျာင်းသားေတွရဲ့ေမျှာ်မှန်းချက်ေတွကို စာနာေထာက်ခံေြကာင်း ဘယ်တံုးကမှာ လျှို့ဝှက် မထားခဲ့ပါဘူး။ ကျမတို့ဟာ မတူညီတဲ့မျိုးဆက်ေတွအြကား နီးစပ်ေအာင် ြကိုးပမ်းေနြပီး ဒီလိုြကိုးပမ်းြခင်းအားြဖင့် ကျမတို့ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ေတွနဲ့ အားထုတ်မှုေတွ ဆက်လက်ရှင်သန်တည်တန့်ြပီး ကျမတို့တိုင်းြပည်ရဲ့ အေသွးအသား ထဲ ေပါင်းစည်းယှက်နွယ်သွားေအာင် ြဖစ်ပါတယ်။
ကျမတို့ဟာ ကိုယ့်ထက်အဆမတန်သာလွန်တဲ့အင်အားေတွကို အံတုယင်း၊ စစ်အာဏာနဲ့ အစိုးရဗျူရိုကရက် ယန္တရား ေပါင်းစည်းထားတဲ့အားကို ဆန့်ကျင်အာခံယင်း တခါတေလမှာ သံသယေတွ ဝင်လာတတ်ပါတယ်။ ဘယ်လို သံသယမျိုးလဲဆိုေတာ့ လက်ရှိအမိန့်အာဏာေတွဟာ အြမဲတမ်းမပျက်မသုဉ်း တည်ရှိမယ့်အရာေတွဘဲလို့ ယံုြကည် ေနသူေတွရဲ့ သံသယေတွပါဘဲ။ လက်ရှိအေြခအေနကိုဘဲ လက်ခံလိုက်တာဟာ အသင့်ေလျှာ်ဆံုးြဖစ်မယ်လို့ နားလည်ယံုြကည်ထားသူေတွ အများြကီးရှိေနတာ အံ့ဩစရာပါဘဲ။
ကျမတို့ဟာ ေြပာင်းလဲဖို့လိုတဲ့ကိစ္စေတွကို ေြပာင်းလဲဖို့စွမ်းအားအေပါ် ယံုြကည်မှုရှိေပမဲ့ အာဏာရှင်စနစ်ကေန လစ်ဘရယ်ဒီမိုကေရစီကို ကူးေြပာင်းဖို့သွားတဲ့ ခရီးလမ်းဟာ လွယ်လိမ့်မယ်၊ ဒါမှမဟုတ် ဒီမိုကေရစီအစိုးရလက်ထက် မှာ ကျမတို့ရဲ့ြပဿနာေတွအားလံုး ေြပေပျာက်သွားလိမ့်မယ်လို့ ဘယ်တုန်းကမှ ထင်ေယာင်မှားခဲ့တာမျိုး မရှိပါဘူး။ ေရှ့မှာ ကျမတို့အတွက် ြကီးမားလှတဲ့စိန်ေခါ်မှုေတွ ေစာင့်ေနတယ်ဆိုတာ ကျမတို့သိသလို တည်ြငိမ်တဲ့ ဒီမိုကေရစီ လူ့အဖွဲ့အစည်းတရပ်တည်ေထာင်ဖို့အတွက် ကျမတို့ရဲ့လှုပ်ရှားရုန်းကန်မှုဟာ ကျမတို့ရဲ့ ဘဝသက်တမ်းမက ြကာြမင့် ေကာင်း ြကာြမင့်လိမ့်မယ်ဆိုတာ ြကိုတင်မှန်းဆထားပါတယ်။
ဒါေပမဲ့ ဒီလို လှုပ်ရှားရုန်းကန်ရာမှာ ကျမတို့ဟာ အထီးကျန်မဟုတ်ဘူးဆိုတာ နားလည်ပါတယ်။ လွတ်လပ်မှုနဲ့ တရားမျှတမှု ရှာေဖွရာမှာ ကျမတို့ကိုဂရုဏာသက်သူေတွ ကမ္ဘာနဲ့အဝှန်း ရှိေနပါတယ်။ လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ အသား အေရာင်မေရွး ေနရာတိုင်းက ခံစားေတွးေတာတတ်တဲ့ လူသားေတွအေနနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ြဖစ်တည်မှုကို လိုလား ေတာင့်တတာဟာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတပ်မက်မှုသက်သက်ထက် အဆေပါင်းများစွာသာလွန်ပါတယ်။ နိုင်ငံေရးအခွင့် အေရးေတွ အြပည့်အဝရှိတဲ့လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ေနထိုင်ခွင့်ရေနတဲ့ ကံေကာင်းလှသူေတွအေနနဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခေတွ ြပည့်နှက်ေနတဲ့ ကျမတို့ကမ္ဘာြကီးရဲ့ အြခားေနရာေတွက ကံမေကာင်းအေြကာင်းမလှသူေတွကိုကူညီဖို့ အင်မတန် လိုအပ်လှပါတယ်။
ကျမတို့လှုပ်ရှားရုန်းကန်မှုရဲ့ တစိတ်တပိုင်းကေတာ့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအေနနဲ့ ကျမတို့ ဆင်းရဲမွဲေတေန ရတာဟာ လံုေလာက်တဲ့ရင်းြမစ်နဲ့ ရင်းနှီးြမှုပ်နှံမှုေတွ ရှားပါးလွန်းလို့မဟုတ်ဘဲ အုပ်ချုပ်မှုေကာင်းေကာင်း ေပါ်ထွန်းေစ တဲ့ အေြခခံအေဆာက်အအံုေတွနဲ့ အေလ့အကျင့်ေတွ နည်းပါးလွန်းလို့သာြဖစ်တယ် ဆိုတာကို သိြမင်နားလည်ေစြခင်း ပါဘဲ။
ဖိနှိပ်လွန်းတဲ့အစိုးရေတွနဲ့ ဆက်ဆံဖို့ ေနာက်တွန့်စိုးရွံ့ြခင်းမရှိတဲ့ နိုင်ငံစံုစီးပွားေရးလုပ်ငန်းြကီးေတွ အများအြပား ရှိေနပါတယ်။ သူတို့အေနနဲ့ ြမန်မာ့စီးပွားေရးမှာ ပါဝင်ပတ်သက်ဖို့ လာေရာက်ရတာဟာ ဒီမိုကေရစီလုပ်ငန်းစဉ်ကို အကူအညီြဖစ်ေစဖို့သာြဖစ်တယ်လို့ အေြကာင်းြပေလ့ရှိပါတယ်။
ဒါေပမဲ့ နိုင်ငံေရးအာဏာနဲ့ စီးပွားေရးကို လက်ဝါးြကီးအုပ်၊ ချမ်းသာြပီးသားလူတစုကိုသာ ပိုမိုချမ်းသာေစတဲ့ ရင်းနှီးြမှုပ်နှံမှုေတွဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ်အတွက် အေြခခံအုတ်ြမစ်ေတွြဖစ်တဲ့ လွတ်လပ်မှုနဲ့ တရားမျှတမှုကို ေဖာ် ေဆာင်ေပးနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါေြကာင့် အေတွးအေခါ်လွတ်လပ်မှုနဲ့ လူသားဆန်တဲ့စိတ်ကူးစံေတွကို ြမှင့်တင်ေပးနိုင်မယ့် စွမ်းအားြဖန့်ကျက်ဖို့ စိတ်ဝင်စားသူ ဘယ်သူမဆို ြမန်မာစစ်အစိုးရနဲ့ စီးပွားေရးလုပ်ေဆာင်ေနတဲ့ ကုမ္ပဏီေတွကို ြပတ်ြပတ်သားသား ဆန့်ကျင်ရပ်တည်သွားပါလို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ ေကျးဇူးြပု၍ ကျမတို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုကို ြမှင့်တင်ဖို့ ရှင်တို့ ရဲ့လွတ်လပ်မှုကို အသံုးချေပးပါလို့ ေတာင်းပန်ပါရေစ။
(ဝါရှင်တန်ြမို့ေတာ် အေမရိကန်တက္ကသိုလ် ဂုဏ်ထူးေဆာင်ပါရဂူဘွဲ့လက်ခံမိန့်ခွန်းကို အေြခခံသည့် New York Times နှင့် International Herald Tribune သတင်းစာေဆာင်းပါး၊ ေဖေဖာ်ဝါရီ ၄ ရက် ၁၉၉၇)
(၃)
ဂျာဝါဟာလားလ်ေနရူး ဆုချီးြမှင့်ပွဲသို့ ေပးပို့သည့်
ေဒါ်ေအာင်ဆန်းစုြကည်၏ ဆုလက်ခံမိန့်ခွန်း
နယူးေဒလီ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ၁၉၉၃
သမတြကီး၊ ဒုသမတြကီး၊ ဝန်ြကီးချုပ်၊ ေနရူးဆုေကာ်မတီဝင်များ၊ သံတမန်များ၊ ဂုဏ်သေရရှိဧည့်သည်ေတာ်များနှင့် မိတ်ေဆွများရှင့်
ဒီဆုေပးပွဲ အခါသမယဟာ ခံစားချက်အမျိုးမျိုးကို ေပါ်ေပါက်ေစပါတယ်။ ကျမကို အိန္ဒိယနိုင်ငံက လူေပါင်း များစွာနဲ့ သံေယာဇဉ်တွယ်မိေစတဲ့၊ အားေကာင်းတဲ့ ချစ်ြကည်ရင်းနှီးမှုေနှာင်ြကိုးေတွ ဘံုနိုင်ငံေရးစိတ်ကူးစံေတွရှိပါ တယ်။ ကျမဘဝမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံအေြကာင်း၊ "ပန်ဒစ်ြကီး" လို့ ကျမတို့မိသားစုကအြမဲေခါ်တဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးအေြကာင်း ရင်းနှီးကျွမ်းဝင် မြဖစ်ခဲ့တဲ့အချိန်ကာလဆိုတာ မရှိခဲ့ပါဘူး။ သူ့ကိုအမှတ်တရနဲ့ထူေထာင်ထားတဲ့ နိုင်ငံတကာနားလည် မှုဆုတံဆိပ် ချီးြမှင့်ခံရတာဟာ ကျမအတွက် ဂုဏ်ယူဝမ်းသာစရာြဖစ်ပါတယ်။
တဖက်ကြကည့်ရင် ဒီဆုကို ကျမ လူတဦးချင်းအေနနဲ့ရတာမဟုတ်ဘဲ ြမန်မာနိုင်ငံဒီမိုကေရစီလှုပ်ရှားမှုရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တေယာက်အြဖစ် ရတာကို ေကာင်းေကာင်းသေဘာေပါက်ပါတယ်။ အဲဒါေြကာင့် ကျမမှာ လူသားပီသ တဲ့ ေမတ္တာကရုဏာစိတ်နဲ့ ေကျးဇူးတင်ဝမ်းေြမာက်စိတ် ြပည့်လျှမ်းသွားမိပါတယ်။ ကမ္ဘာတလွှားမှာ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ တိုးတက်ြမင့်မားေရးအတွက် ထူးထူးချွန်ချွန်အကျိုးေဆာင်ခဲ့သူေတွကို ချီးြမှင့်တဲ့ ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးေတွလက်ခံဖို့ ကျမ အေရွးချယ်ခံရတိုင်း အဲသလိုစိတ်မျိုး ြဖစ်ေပါ်တတ်ပါတယ်။ ကျမရဲ့တိုင်းြပည်မှာေတာ့ နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ြပု ေစာင့်ေရှာက်မခံရဘဲ ကျမတို့ြပည်သူလူထုကို လံုြခံုြပီးသိက္ခာရှိတဲ့ဘဝရပ်တည်မှု အာမခံချက်ေပးမယ့် အေြခခံမူေတွ ရပိုင်ခွင့်ေတွရဖို့အတွက် မိမိတို့ရဲ့ဘဝနဲ့ မိမိတို့ရဲ့လွတ်လပ်မှုသာမက မိမိတို့အသက်ေတွေတာင် စွန့်လွှတ်စွန့်စားေနသူ အမျိုးသား အမျိုးသမီးေတွ အများြကီးရှိေနပါတယ်။ ဒီသတ္တိေြပာင်တဲ့ အမျိုးသား အမျိုးသမီးေတွရဲ့တိုက်ပွဲကို မီးေမာင်းထိုးြပဖို့ အခွင့်အလမ်းရတဲ့အတွက် ကျမေကျးဇူးတင်ပါတယ်။ လူသားနွယ်တရပ်လံုးအတွင်းမှာ သူတို့တေတွ ကိုယ်စား နိုင်ငံတကာနားလည်မှုဆိုင်ရာေနရူးအမှတ်တရဆု လက်ခံခွင့်ရတဲ့အတွက်လည်း ကျမေကျးဇူးတင်ပါတယ်။
ကျမဟာ လွတ်လပ်တဲ့ ဒီမိုကေရစီြမန်မာနိုင်ငံ ေပါ်ထွန်းေရးအတွက် အင်မတန့်ကို စွန့်လွှတ်စေတးခဲ့သူေတွကို ဦးညွတ်ဂုဏ်ြပုချင်တဲ့ဆန္ဒ ြပင်းြပေနသလို အိန္ဒိယနိုင်ငံနဲ့ ကျမရဲ့ေနှာင်ြကိုးေတွကို တဖန်ြပန်ထူေထာင် အေချာကိုင်ဖို့ လည်း ဆန္ဒြပင်းြပေနတဲ့အတွက် ဒီကေန့ လူကိုယ်တိုင်လာေရာက်ြပီး ဆုလက်ခံချင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါေပမဲ့ အေြခအေန မေပးလို့ မြဖစ်နိုင်တဲ့အတွက် ကျမရဲ့ကိုယ်စားအြဖစ် အင်မတန်ချစ်ခင်တဲ့ မိသားစုမိတ်ေဆွလည်းြဖစ်၊ "ဂုဏ်ထူး ေဆာင်" ေဒါ်ေလးလည်းြဖစ်သူကို ထိုက်ထိုက်တန်တန်ေရွးချယ်ခဲ့ပါတယ်။ သူမဟာ ကုလသမဂ္ဂအတွင်းေရးမှူးရံုးရဲ့ ပထမဆံုးြမန်မာလူမျိုး ရံုးအဖွဲ့ဝင်ြဖစ်ြပီး နိုင်ငံတကာနားလည်ေရးအတွက် ထက်ထက်သန်သန်ေဆာ်ဩခဲ့ လက်ေတွ့ ကျင့်သံုးခဲ့သူြဖစ်ပါတယ်။ သူမဟာ ကျမကိုယ်စား ဆုချီးြမှင့်ပွဲနဲ့ထိုက်သင့်တဲ့ ဂုဏ်ြကက်သေရအြပည့်နဲ့ ဆု လက်ခံမယ် ဆိုတာ ကျမယံုြကည်ပါတယ်။
နိုင်ငံတကာနားလည်မှုရှိေရးအတွက် ပန်ဒစ်ေနရူးရဲ့ အကျိုးြပုချက်ေတွက သူ့ဘဝတသက်တာအတွင်း ကမ္ဘာ့ ဇာတ်ခံုေပါ်မှာ သူပါဝင်ကြပခဲ့တဲ့အခန်းထက် ေကျာ်လွန်ြပီး ေထွြပားတဲ့ယဉ်ေကျးမှုဓေလ့ေတွြကား၊ အမျိုးမျိုးအဖံုဖံု ေသာ သေဘာတရားဝါဒေရးရာေတွြကား ကွာဟချက်ကို ကျဉ်းေြမာင်းေလျာ့ကျေစခဲ့ပါတယ်။ ရုပ်ဝတ္ထုစွမ်းပကား ပိုလို့ ပိုလို့တွင်ကျယ်လာတဲ့ကမ္ဘာြကီးမှာ တေလာကလံုးဆိုင်ရာ လူသားတန်ဖိုးစံေတွ ထူေထာင်နိုင်ဖို့ တိုက်ပွဲဝင်ရုန်းကန်ေန ြကတဲ့ ြပည်သူလူအများကို ေနရူးဝိညာဉ်က အားေပးအကျိုးြပုေနပါတယ်။
ကျမအချုပ်အေနှာင်ခံေနရတဲ့ နှစ်ကာလေတွအတွင်းမှာ မဟတ္တမဂန်ဒီနဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးတို့ရဲ့ စကားေတွ စာေတွ ဟာ အစဉ်တစိုက် စိတ်ဓာတ်ြမှင့်တင် အားေပးေနခဲ့ပါတယ်။ ဒီြကီးကျယ်ြမင့်ြမတ်လှတဲ့ အိန္ဒိယအမျိုးသားနှစ်ေယာက် ကို ကျမအေလးစားအြကည်ညိုဆံုး ေရှ့ေဆာင်လမ်းြပေတွ၊ ဆရာသမားေတွ၊ မိတ်ေဆွေတွစာရင်းထဲ ထည့်ထားပါ တယ်။ ကျမ ြပင်ပကမ္ဘာနဲ့ အဆက်ြဖတ်ခံခဲ့ရတဲ့ ေြခာက်နှစ်တာကာလတေလျှာက်လံုး ကျမအိမ်ေရှ့ခန်းမမှာ ပန်ဒစ် ြကီးကိုယ်တိုင်ေရးအထုပ္ပတ္တိထဲက ထာဝရရှင်သန်ေနမယ့်စကားေတွကို ေကာက်နှုတ်ြပီး ပိတ်ကားချပ်ေပါ် ေရးကူး ချိတ်ဆွဲထားပါတယ်။ ဒီစကားေတွဟာ ကျမအေပါ် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စွဲထင်ေနတဲ့အတွက် အဲဒီထဲကတပိုဒ်ကို ကိုးကားပါရေစ။
တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး နှင့် ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရးတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ြဗိတိသျှအုပ်စိုးမှု၏ ဂုဏ်ယူဖွယ်ေအာင်ြမင်ချက်များထဲ ပါဝင် သည်ဟု ကျေနာ်တို့ကို သင်ြကားခဲ့သည်။ ကျေနာ်၏ကိုယ်ပိုင်အသိစိတ်အရ ယင်းတရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့် ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရးကို လံုးဝလိုလားေထာက်ခံပါသည်။ ကျေနာ်သည် စည်းကမ်းရှိရှိေနထိုင်ြခင်းကို နှစ်သက်ြပီး မင်းမဲ့ဝါဒ၊ စည်းကမ်းမဲ့ ဗရုတ်သုက္ခြဖစ်မှုနှင့် စွမ်းေဆာင်ရည်မဲ့မှုကို မနှစ်ြခိုက်ပါ။ သို့ရာတွင် ခါးသီးေသာအေတွ့အြကံုေြကာင့် ြပည်သူလူထုအေပါ် နိုင်ငံေတာ်အစိုးရများက ချမှတ်သည့် တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့် ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး၏ တန်ဖိုးကို ကျေနာ်သံသယြဖစ်မိပါသည်။ တခါတရံတွင် ယင်းတန်ဖိုး အတွက် ေပးေဆာင်ရသည့် စရိတ်မှာ လွန်ကျူးလှြပီး တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ဟူသည်မှာ ြကီးစိုးလွှမ်းမိုးေနသည့် ဂိုဏ်းတရပ်၏ ဆန္ဒ သေဘာထားသာြဖစ်ြပီး ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး ဟူသည်မှာလည်း အေသွးအသားထဲအထိ စိမ့်ဝင်ေနသည့် ေြကာက်ရွံ့မှု၏လွန့်တုန့်ချက် reflex သာြဖစ်သည်။ တခါတရံတွင် တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့်ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး ဟုေခါ်ဆိုြကသည့်အရာမှာ လက်ေတွ့တွင် တရား ဥပေဒနှင့်ြငိမ်ဝပ်ပိြပားြခင်း ကင်းမဲ့မှုဟု ပို၍သင့်ေတာ်စွာေခါ်ေဝါ်နိုင်ေပသည်။ အြပန့်အနှံ့ြဖစ်ေနသည့် ေြကာက်ရွံ့မှုအေပါ် အေြခခံ ထားေသာ မည်သည့်ေအာင်ြမင်မှုမဆို နှစ်လိုဖွယ်ရာြဖစ်နိုင်ရန်ခဲယဉ်းလှြပီး နိုင်ငံေတာ်အစိုးရ၏ အြကပ်ကိုင်ြခိမ်းေြခာက်မှုယန္တရား ေပါ် အေြခခံထားကာ ယင်းယန္တရားနှင့် ခွဲြခားမတည်ရှိနိုင်ေသာ 'ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး' ဆိုသည်မှာလည်း အရပ်ဖက်အုပ်စိုးမှုထက် စစ်ဖက်သိမ်းပိုက်စိုးမိုးမှုနှင့် ပိုတူေနပါသည်။ ကဗျာဆရာြကီး ကဠဏ၏ သက်တမ်းေထာင်ချီရှိြပီြဖစ်သည့် ရာဇတရံဂဏိ အမည်ရှိ ကက်ရှ်မီးယားရာဇဝင်ဇာတ်ေတာ်ြကီးထဲတွင် မင်းနှင့်နိုင်ငံေတာ်အစိုးရတို့က ေစာင့်ထိန်းရန်တာဝန်ရှိေသာ ဓမ္မ (မှန်ေသာတရား) နှင့် အဘယ (အေြကာက်အရွံ့မဲ့မှု) တို့ကို တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနှင့်ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး အဓိပ္ပာယ်ြဖင့် ထပ်တလဲလဲသံုးနှုန်းထားသည်ကို ေတွ့ရှိရသည်။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ဆိုသည်မှာ တရားဥပေဒ မည်ကာမတ္တထက်သာလွန်သလို ြငိမ်ဝပ်ပိြပားေရး ဆိုသည်မှာ လည်း ြပည်သူြပည်သားများအေနြဖင့် အေြကာက်အရွံ့မဲ့ြခင်းကို ဆိုလိုခဲ့သည်။ ေြကာက်ရွံ့ထိတ်လန့်ေနေသာ ြပည်သူလူထုအေပါ် 'ြငိမ်ဝပ်ပိြပားမှု' သက်ေရာက်ေစြခင်းထက် အေြကာက်အရွံ့မဲ့မှုကို ပျိုးေထာင်စိမ့်ဝင်ေစသည့်စိတ်ကူးက အများြကီးပို၍ နှစ်လိုဖွယ်ပါ တကား။
အဲဒီအပိုဒ်မှာ ပန်ဒစ်ေနရူး ေဖာ်ြပထားတဲ့ ခံစားချက်ေတွဟာ ကျမရဲ့ခံစားချက်ေတွနဲ့ လံုးဝတထပ်တည်း ြဖစ်ပါ တယ်။ သူနဲ့ကျမ တူညီတာေတွ အများြကီးရှိတယ်လို့ မြကာခဏဆိုသလို ကျမခံစားမိြပီး အေမနဲ့အတူ အိန္ဒိယမှာ ကျမေနတဲ့ကာလေတွတံုးက ပန်ဒစ်ြကီးနဲ့ ပိုရင်းနှီးေအာင်လုပ်နိုင်တဲ့အခွင့်အလမ်း မယူမိခဲ့တာကို ေနာင်တရမိပါ တယ်။ အဲဒီတံုးကေတာ့ သူ့ကို ကျမမိဖေတွရဲ့ မိတ်ေဆွတေယာက်အြဖစ်ေလာက်ဘဲ သေဘာထားမိခဲ့ြပီး တေန့ကျရင် ကျမကိုယ်တိုင်ရဲ့မိတ်ေဆွအြဖစ် သေဘာထားမိမှာကို တခါမှ မစဉ်းစားမိခဲ့ပါဘူး။
ပန်ဒစ်ေနရူးဟာ လူမျိုးေရးနဲ့ အသားအေရာင်တံတိုင်းေတွ မျိုးဆက်တံတိုင်းေတွကို သူ့ရဲ့ ေနွးေထွးတဲ့ လူသား ဆန်မှု ေမတ္တာကရုဏာဓာတ်နဲ့ မြကာခဏြဖတ်ေကျာ်ခဲ့ပါတယ်။ ကျမအေဖဟာ ြမန်မာြပည်လွတ်လပ်ေရးအတွက် လန်ဒန်ကိုသွားေဆွးေနွးတဲ့အခါ ေဒလီမှာခဏနားြပီး ပန်ဒစ်ေနရူးနဲ့တြခားအိန္ဒိယေခါင်းေဆာင်ေတွနဲ့ ေဆွးေနွးခဲ့ပါ တယ်။ ပန်ဒစ်ြကီးဟာ သူ့ထက် (၂၆)နှစ်ငယ်တဲ့ ကျမအေဖအေပါ် ဖခင်စိတ် ချက်ချင်းြပခဲ့ပါတယ်။ အေဖ့ရဲ့ နွမ်း ဖတ်ဖတ် ပါးလှပ်လှပ် ချည်ယူနီေဖာင်းကို ြကင်နာတဲ့မျက်လံုးနဲ့ ေဝဖန်ပိုင်းြခားြပီး အဲဒီအဝတ်အစားနဲ့ အလုပ်ြဖစ်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆံုးြဖတ်ခဲ့ပါတယ်။ ပန်ဒစ်ြကီးက အပ်ချုပ်ဆရာေတွကို ပံုစံကျကျ ထူထူထဲထဲ သိုးေမွှးယူနီေဖာင်း ေလး-ငါးထည် အြမန်ချုပ်ေပးဖို့ စီစဉ်ခဲ့ပါတယ်။ အဂင်္လန်နိုင်ငံဟာ အဲဒီတံုးက တသက်မှာမြကံုဖူးေအာင်ေအးတဲ့ ေဆာင်း ရာသီကိုေတွ့ေနရတာ ြကားရတဲ့အတွက် ပန်ဒစ်ြကီးက အေပါ်ဝတ်ရံုအေနွးထည်ြကီး (ဂရိတ်ကုတ်) တထည်ကိုလည်း တေနရာကဆွဲေပးခဲ့ပါတယ်။ ကျမအေဖရဲ့ လူသိများတဲ့ဓာတ်ပံုတပံုမှာ သူ့အတွက်အေတာ်ေလးြကီးေနတဲ့ အဲဒီ ဂရိတ်ကုတ်ြကီးထဲ ြမုပ်ဝင်ေနတာကို ြပထားပါတယ်။
၁၉၆၀ မှာ ကျမအေမ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာသံအမတ် ခန့်အပ်ခံရတဲ့အခါ ပန်ဒစ်ေနရူးက ရင်းရင်းနှီးနှီး ေနွးေနွး ေထွးေထွး ေစာင့်ေရှာက်ခဲ့ပါတယ်။ အများြပည်သူပွဲလမ်းသဘင်ေတွမှာဆိုရင်လည်း အေမ့ကိုတမင်ေရွးြပီး ေနေကာင်း ကျန်းမာလား ေမးေလ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို လူသားဆန်တဲ့ေနွးေထွးမှုအမူအရာမျိုးေတွနဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးဟာ လူမျိုးမေရွး ဘာသာမေရွး ြပည်သူြပည်သားေတွရဲ့ စိတ်နှလံုးကို ရယူနိုင်ခဲ့တာြဖစ်ပါတယ်။ ဒါ့အြပင် သူ့ရဲ့ဒီမိုကေရစီ ယံုြကည် ချက် နိုင်ငံတကာ့ဝါဒယံုြကည်ချက်ေတွကို လက်မခံသူေတွကေတာင် သူ့ဉာဏ်ပညာနဲ့ ရိုးေြဖာင့်မှုေြကာင့် ေလးစား သွားြကပါတယ်။
ဒီမိုကေရစီနိုင်ငံေရးစနစ်ဟာ ကျမတို့ရဲ့ ေြခာက်ပစ်မကင်းကမ္ဘာြကီးကို ဖိစီးနှိပ်စက်ေနတဲ့ ြပဿနာတပံုတေခါင်း အတွက် အေကာင်းဆံုးေြဖရှင်းချက်ေတွ ေပးစွမ်းနိုင်တယ်လို့ ယံုြကည်ြကတဲ့ ကျမတို့အဖို့ ပန်ဒစ်ေနရူးနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တို့ရဲ့ေအာင်ြမင်မှုေတွက အင်မတန့်ကို အားြဖစ်ေစပါတယ်။ ဒီအိန္ဒိယတိုက်ငယ်ဟာ လူမျိုးေတွ၊ ဘာသာစကားေတွနဲ့ အယူဝါဒေတွ အများြကီးရှိေနတဲ့တိုက်ငယ်ြဖစ်တယ်၊ ဒီနိုင်ငံဟာ တုန်လှုပ်ေြခာက်ြခားစရာေကာင်းလှတဲ့ လူမျိုးေရး-ဘာသာေရးအဓိကရုဏ်း၊ အစွန်းေရာက်ဝါဒနဲ့ အြကမ်းဖက်မှုေတွေြကာင့် အေနအထားေတွ ဖရိုဖရဲြဖစ်သွားြပီး လပိုင်း အတွင်းမှာ ကံြကမ္မာနဲ့ချိန်းဆိုချက်အတိုင်း ရင်ေကာ့ေခါင်းေမာ့ြပီး ေရှ့တက်လှမ်းသွားခဲ့တဲ့ နိုင်ငံြဖစ်တယ်၊ လူသားရဲ့ ဝမ်းတွင်းပါဂုဏ်သိက္ခာကို ေလးစားြပီး လွတ်လပ်ဖို့နဲ့ ကိုယ့်ဖာသာကိုယ်အုပ်ချုပ်ဖို့ ထိုက်တန်တဲ့သတ္တဝါအြဖစ် တန်ဖိုးထားတဲ့စနစ်က မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ြပဿနာမရှိဘူး ဆိုတာကို ဒီ ကမ္ဘာ့အြကီးဆံုးဒီမိုကေရစီနိုင်ငံြကီးက အေကာင်းဆံုးသက်ေသြပေနပါတယ်။ ကျမတို့နိုင်ငံလည်း မေဝးေတာ့တဲ့တေန့မှာ ြပည်သူလူထုရဲ့ဆန္ဒသေဘာထား က ေရှ့ေဆာင်လမ်းြပြပီး ဓမ္မ နဲ့ အဘယ တို့စိုးမိုးတဲ့ ဒီမိုကေရစီနိုင်ငံ ြဖစ်လာလိမ့်မယ်လို့ ြမန်မာြပည်သူအများတကာ့ အများစုြကီးက နှစ်နှစ်ကာကာေမျှာ်လင့်ေနပါတယ်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံနဲ့ ြမန်မာနိုင်ငံတို့ဟာ နယ်ေြမချင်းစပ်ေနရံုမကပါဘူး။ ြမန်မာ့ယဉ်ေကျးမှုရဲ့ ေကျာရိုးြဖစ်တဲ့ ဗုဒ္ဓ ဘာသာဟာ အိန္ဒိယေြမေပါ်က ထွက်ေပါ်လာတာြဖစ်ပါတယ်။ ကျမတို့ေခတ်ကာလရဲ့ ဧရာမနည်းပညာတိုးတက်မှု ေတွေြကာင့် ကမ္ဘာြကီးဟာ ပိုြပီးေသးငယ်လာေပမဲ့ ပိုရှုပ်ေထွးြပီး အင်မတန်အန္တရာယ်ြကီးနိုင်စရာ ြဖစ်လာပါတယ်။ ဒီလိုကမ္ဘာြကီးမှာ ဗုဒ္ဓဝါဒကသင်ြကားေပးတဲ့ ေမတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ သည်းခံခွင့်လွှတ်မှု နဲ့ မိမိကိုယ်မိမိထိန်းချုပ်မှုတို့ဟာ တန်ဖိုးရှိလှတဲ့ အရည်အေသွးေတွြဖစ်ပါတယ်။ လူမျိုးအားလံုး လူအားလံုးကို ဘံုလူသားနွယ်ြဖစ်မှုက စည်းေနှာင်ထား တာကို အသိအမှတ်ြပုဖို့၊ တေယာက်ကိုတေယာက် ပိုနားလည်ေစတဲ့ အရည်အေသွးေတွကို ေြမေတာင်ေြမှာက်ေပးဖို့ တခါမှမြကံုဖူးေအာင်ကို လိုအပ်ေနပါြပီ။ သူတို့ရဲ့အေြမာ်အြမင်ကျယ်ေြပာမှုနဲ့ တစိမ်းတရံစာနှလံုးသားေတွကို သိမ်းကျံုးယူနိုင်ခဲ့တဲ့ မဟတ္တမဂန္ဒီ နဲ့ ပန်ဒစ်ေနရူးတို့လို ြကီးကျယ်ြမင့်မားမှု တခါမှမြကံုဖူးေအာင်ကို လိုအပ်ေနပါြပီ။
ဒီကေန့ အိန္ဒိယနိုင်ငံဟာ သူ့ရဲ့ြကီးြမတ်တဲ့ေခါင်းေဆာင်ြကီးေတွရဲ့ အစဉ်အလာအတိုင်း ဆက်လက်ေလျှာက် လှမ်းေနပါတယ်။ ကျမရဲ့နှလံုးသားနဲ့ အင်မတန့်ကိုရင်းနှီးလှတဲ့ ဒီနိုင်ငံကေန နိုင်ငံတကာ့နားလည်မှုဆိုင်ရာဆု လက်ခံ ယူဖို့ ေရွးချယ်ခံရတာဟာ တကယ့်ကိုဂုဏ်ယူစရာြဖစ်ပါတယ်။
သမတြကီးနဲ့ ေနရူးဆုေကာ်မတီဝင်များရှင့်၊ ကျမရဲ့တိုင်းြပည်၊ ကျမရဲ့ြပည်သူေတွနဲ့ ကျမကိုယ်တိုင်ကို ဂုဏ်ြပု တဲ့အတွက် ေကျးဇူးတင်ပါတယ်။
(ေဒါ်သန်းေအးက သမတြကီး ေဒါက်တာရှန်ကာဒါယားရှားမ ထံမှ ေဒါ်စုကိုယ်စား ဆုလက်ခံယူခဲ့သည်။)
